دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

طبري، اين بخش از خلقت آدم و حوّا را به تفصيل آورده است و اين که ايراني الاصل است و دانشمندي بزرگ؛ نمي‌‌تواند جداي از فرهنگ ايراني باشد و او همان کسي است که «تاريخ الامم و الملوک» مشهور به تاريخ طبري را نوشته که بلعمي به اختصار ترجمه کرده و به «تاريخ بلعمي» شهرت داشته است و «يكي از نمونه كتاب­هايي است كه انباشته از اسرائيليات و مشحون به اباطيل است كه اهل كتاب و داستان‌سرايان و هواپرستان ترسيم­گر آن­ها بوده­اند.»[1]

در تاريخ طبري هم، ابن جرير از خلقت نخستين آفريده بر اساس اسطوره‌‌ها و روايت‌‌هاي باستاني و يوناني سخن گفته است.

تحقيقات ادبي نشان مي‌‌دهد خلقت نخستين يا نخستين آفرينش در فرهنگ‌‌هاي مختلف به شيوه‌‌ها‌ي گوناگون بحث شده است و گمان مي‌‌رود که خاستگاه مشترک دارند و نکته‌‌ي مهم در اينجاست که ورود بحث خلقت آدم در تفسر طبري و ديگر تفاسير اوليه اسلامي به روايات ايراني و اوستايي و ديگر تمدن‌‌ها بيشتر شباهت دارد تا به روايت قرآني.

در شاهنامه که نقل داستان‌‌هاي باستاني به شيوه‌ي منظوم است از نخستين آفريده به نام کيومرث ياد شده و در شاهنامه آمده است:

سخنگوي دهقان چه گويد نخست
که نام بزرگي که آورد پيش؟
پژوهنده‌ي نامه‌ي باستان
چنين گفت کايين تخت وکلاه

  که تاج بزرگي به گيتي که جست؟
که را بود از آن برتر آن پايه بيش؟
که از پهلوانان زند داستان
کيومرث آورد و او بود شاه

شاهنامه، ج1، ص15

با اين وصف در شاهنامه کيومرث را نخستين مخلوق و نخستين شاه بر روي زمين معرّفي مي‌‌کنند که به آباداني زمين پرداخته است.

«در اساطير مصر به خلقت انسان از گل و کاه يا از گل و لاي رود نيل که در اثر پرتو خورشيد خشکيده شده بود اشاره مي‌‌شود و اساطير يونان، چين، يهود، آشور و بين‌النهرين به آفرينش انسان از گل و خاک اشاره دارند.[2]

امّا کيفيت خلقت از اين خاک در هر کدام تفاوت دارد.

شرح و تفصيل اين مطلب طولاني بودن و خستگي خواننده و سردرگمي را به بار مي‌‌آورد، امّا ذکر چند مورد را ضروري است که ادعا و گمانه‌زني قريب به يقين ما را بيشتر کند:

اوّل آن‌که: در اين که مباحث تفاسيري چون طبري در اين باره بيشتر رنگ يهودي و باستاني ايراني را دارد تا رنگ و اساس قرآني و اسلامي. «تلمود بابلي سنهدرين مسطور است که بدن آدم از گل بابل و سر او از گل فلسطين و باقي اندام‌‌هايش از نواحي ديگر سرشته شد.»[3]

دوم آن‌که: افزون بر مسايل يهودي و ايران باستان، رنگ عرفاني يا تفسيرهاي عرفاني فارسي است از خلقت آدم، که اسرائيليات پيرامون آن را بيشتر نمايان مي‌‌سازد و خواننده‌‌ي ادبي را به تحيّر وامي‌دارد.

نتيجه آن است که در بحث آفرينش آدم در ادبيات فارسي به طور کلي سه موضوع خارج از اساس قرآني دخيل بوده است:

اسطوره‌‌هاي ايراني و ملل ديگر در مورد نخستين آفريده، خلقت آدم در تورات و تلمود و کيفيت آغاز آفرينش انسان در تفسيرهاي عرفاني فارسي. و اين سه موضوع را در بحث آدم مي‌‌توان از اسرائيليات اين بحث ناميد.

 

ـ آفرينش حوّا(ع)

چنان‌‌که در صفحات قبل ذکر شده ـ قرآن در دو آيه از سوره نساء(1) و اعراف(189) اشاره‌‌ي مختصر به آفرينش حوّا کرده که آفرينش او براي زندگي مشترک با حوّا در آرامش و مودّت است و از کيفيت آن خبر نداده است. امّا در تورات ـ در نگاهي به صفحات قبل ـ به نکات بسياري اشاره شد که چگونه خلقت حوّا از دنده‌‌ي چپ آدم بوده و با اين نقص، جزئي از آدم شده و پا به عرصه‌‌ي ظهورگذاشته است.[4]

برابر روايت تفسير طبري هم ملاحظه کرديم که روايت آفرينش حوا، با تورات مطابقت و هماهنگي بيشتر دارد نه با قرآن.

و اين نشان مي‌‌دهد قضيه‌‌ي آفريده شدن حوّا ريشه‌‌اي غيراسلامي و سرچشمه‌‌اي اسرائيلي و يهودي دارد.

در ترجمه تفسير طبري به فارسي اسناد روايت‌‌ها، حذف شده و خوشبختانه در مراجعه به اصل تفسير طبري به عربي، ملاحظه مي‌‌شود که طبري سعي دارد دقيقاً روايت را با اسناد به سند راوي اصلي متصل کند و از اظهار نظر و رأي در روايت‌‌ها پرهيز دارد.

در اين مورد طبري، در اصل کتاب عربي خود در ضمن نقل موضوع فوق، خود را از باورداشت آن تبرئه مي‌کند و به اصل تورات نسبت مي‌‌دهد.[5]

در آفرينش حوّا هم به مانند آدم(ع) نکات ظريفي وجود دارد که سرچشمه‌‌ي اسرائيليات و روايت‌‌هاي يهودي و مسيحي دارد نه قرآني و اسلامي.

در آفرينش حضرت حوّا(ع)، دو نکته‌‌ي بسيار ظريف و مهم به چشم مي‌‌خورد: يکي خلقت زن به صورت ناقص يا حداقل غير مستقل و بخشي از مرد؛

دوم صفات زشت و مکاري در موضوع گناه و لغزش آدم و حوّا مطرح است و دو روايت طبري و تورات ديديم و اکنون بيشتر توضيح مي‌‌دهيم:

 

ـ لغزش و خطاي آدم و حوّا و بيرون شدن آن‌‌ها از بهشت

ملاحظه کرديم که خداوند متعال در قرآن کريم، پس از خلقت حوّا به بهشتي اشاره دارد که آدم و حوّا را در آن آرام داده تا بخورند و بهره برداري کنند و ـ جهت مصلحتي که خود مي‌‌داند ـ امّا آن‌‌ها را از خوردن ميوه‌‌اي بخصوص منع کرده و آندو بر اثر فريب و اغواي شيطان از آن ميوه ممنوعه خوردند و خداوند آن‌‌ها را از بهشت بيرون انداخت. خلاصه‌ي اين موضوع از نظر قرآن به اختصار در سوره اعراف آيات 22 ـ 19 آمده و قبلاً اشاره کرده‌‌ايم.

اين در حالي است که پيرامون اين موضوع اسرائيليات روايات فراواني وجود دارد که همه نقل از راويان اسرائيليات و يهودي‌‌الاصل بوده است. به ويژه در تفسير اين بخش از آيه «فأزَلَّهُمَا الشَيطانَ عَنها فَاَخرَجَهُما ممّا کانَ فيه…» محمّد بن جرير طبري در تفسيرش با ذکر سند از وَهب بن منبه روايت کرده است که«آن بهشت رنگارنگ با درختان تو در تو و ملائکه از همان ميوه‌‌ي ممنوعه مي‌‌خوردند و ابليس در جثه مار، حوّا را فريب داد و حوّا هم به نوعي شوهرش آدم را و بالاخره شرمگاه آن دو عريان شد و خداوند حتي زميني که حوّا از آن خلق شد ملعون ندا کرد و ميوه‌‌ها را به خار مبدل کرد و… » ابن جرير سپس يادآور مي‌‌شود پس از نقل اين موضوع توسط وهب بن منبّه، عمر بن خطاب از او سؤال کرد: «پس چرا ملائکه از آن ميوه مي‌‌خوردند و نفرين نشدند؟! وهب بن منبّه گفت: خداوند هر آن‌‌چه بخواهد انجام خواهد داد. ابن جرير همانند اين روايت را از ابن عباس، ابن مسعود و جمع ديگري از صحابه با سند ذکر مي‌‌کند.[6]

سيوطي هم در «الدّر المنثور» از مروي ابن جرير و غيره در اين زمينه که ابن عباس و ابن مسعود روايت شده ذکر کرده امّا از وهب بن منبه نام نمي‌‌برد. و بيشتر کتب تفسير به رأي اين مطلب را ذکر کرده‌‌اند و همه‌‌ي اين روايت‌‌ها از داستان‌‌هاي يهوديان و اسرائيليات است و صحابه و تابعين از راويان يهودي دريافت کرده و قرآن کريم را به وسيله‌‌ي آن تفسير کرده‌‌اند.»

نکته‌ي قابل ملاحظه در روايت طبري آن است که کساني که در هنگام روايت وهب بن منبّه حاضر بوده‌‌اند چون عمر بن خطاب، روايت را مشکوک دانسته‌‌اند و باور نکرده‌‌اند به همين دليل سؤال قابل ملاحظه‌‌اي کردند که چرا ملائکه از آن ميوه ممنوعه خوردند و خداوند بر آن‌‌ها لعنت نفرستاده است؟[7]

اينجاست که چنين اسرائيلياتي به پيروي از راويان و مفسران بزرگي چون طبري، ثعالبي، سيوطي و… وارد فرهنگ اسلامي و ادبيات فارسي شده و شاعران و نويسندگان بزرگي چون مولوي، خاقاني و… به کرّات در آثار خويش آورده و تفسيرها و برداشت‌‌هاي عرفاني خويش را هم بر آن افزوده‌‌اند که در صفحات بعد به نمونه‌‌هايي از اين بازتاب‌‌ها و تفسيرهاي عرفاني پيرامون آن اشاره مي‌‌کنيم.

[1] اسرائيليات در تاريخ طيري، ص45

[2] فرهنگ اساطیر مصر، به نقل از نقد تطبیقی ادیان و اساطیر، ص241.

[3] اعلام قرآن، ص31

[4] سفر تکوین، باب2: آیات23-21

[5] تفسير طبري، ج1، ص64ـ63

[6] تفسير جامع البيان طبري، ج1/ صص7-186

[7] همان

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه شد تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته شود.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری 

دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

طبري، اين بخش از خلقت آدم و حوّا را به تفصيل آورده است و اين که ايراني الاصل است و دانشمندي بزرگ؛ نمي‌‌تواند جداي از فرهنگ ايراني باشد و او همان کسي است که «تاريخ الامم و الملوک» مشهور به تاريخ طبري را نوشته که بلعمي به اختصار ترجمه کرده و به «تاريخ بلعمي» شهرت داشته است و «يكي از نمونه كتاب­هايي است كه انباشته از اسرائيليات و مشحون به اباطيل است كه اهل كتاب و داستان‌سرايان و هواپرستان ترسيم­گر آن­ها بوده­اند.»[1]

در تاريخ طبري هم، ابن جرير از خلقت نخستين آفريده بر اساس اسطوره‌‌ها و روايت‌‌هاي باستاني و يوناني سخن گفته است.

تحقيقات ادبي نشان مي‌‌دهد خلقت نخستين يا نخستين آفرينش در فرهنگ‌‌هاي مختلف به شيوه‌‌ها‌ي گوناگون بحث شده است و گمان مي‌‌رود که خاستگاه مشترک دارند و نکته‌‌ي مهم در اينجاست که ورود بحث خلقت آدم در تفسر طبري و ديگر تفاسير اوليه اسلامي به روايات ايراني و اوستايي و ديگر تمدن‌‌ها بيشتر شباهت دارد تا به روايت قرآني.

در شاهنامه که نقل داستان‌‌هاي باستاني به شيوه‌ي منظوم است از نخستين آفريده به نام کيومرث ياد شده و در شاهنامه آمده است:

سخنگوي دهقان چه گويد نخست
که نام بزرگي که آورد پيش؟
پژوهنده‌ي نامه‌ي باستان
چنين گفت کايين تخت وکلاه

  که تاج بزرگي به گيتي که جست؟
که را بود از آن برتر آن پايه بيش؟
که از پهلوانان زند داستان
کيومرث آورد و او بود شاه

شاهنامه، ج1، ص15

با اين وصف در شاهنامه کيومرث را نخستين مخلوق و نخستين شاه بر روي زمين معرّفي مي‌‌کنند که به آباداني زمين پرداخته است.

«در اساطير مصر به خلقت انسان از گل و کاه يا از گل و لاي رود نيل که در اثر پرتو خورشيد خشکيده شده بود اشاره مي‌‌شود و اساطير يونان، چين، يهود، آشور و بين‌النهرين به آفرينش انسان از گل و خاک اشاره دارند.[2]

امّا کيفيت خلقت از اين خاک در هر کدام تفاوت دارد.

شرح و تفصيل اين مطلب طولاني بودن و خستگي خواننده و سردرگمي را به بار مي‌‌آورد، امّا ذکر چند مورد را ضروري است که ادعا و گمانه‌زني قريب به يقين ما را بيشتر کند:

اوّل آن‌که: در اين که مباحث تفاسيري چون طبري در اين باره بيشتر رنگ يهودي و باستاني ايراني را دارد تا رنگ و اساس قرآني و اسلامي. «تلمود بابلي سنهدرين مسطور است که بدن آدم از گل بابل و سر او از گل فلسطين و باقي اندام‌‌هايش از نواحي ديگر سرشته شد.»[3]

دوم آن‌که: افزون بر مسايل يهودي و ايران باستان، رنگ عرفاني يا تفسيرهاي عرفاني فارسي است از خلقت آدم، که اسرائيليات پيرامون آن را بيشتر نمايان مي‌‌سازد و خواننده‌‌ي ادبي را به تحيّر وامي‌دارد.

نتيجه آن است که در بحث آفرينش آدم در ادبيات فارسي به طور کلي سه موضوع خارج از اساس قرآني دخيل بوده است:

اسطوره‌‌هاي ايراني و ملل ديگر در مورد نخستين آفريده، خلقت آدم در تورات و تلمود و کيفيت آغاز آفرينش انسان در تفسيرهاي عرفاني فارسي. و اين سه موضوع را در بحث آدم مي‌‌توان از اسرائيليات اين بحث ناميد.

 

ـ آفرينش حوّا(ع)

چنان‌‌که در صفحات قبل ذکر شده ـ قرآن در دو آيه از سوره نساء(1) و اعراف(189) اشاره‌‌ي مختصر به آفرينش حوّا کرده که آفرينش او براي زندگي مشترک با حوّا در آرامش و مودّت است و از کيفيت آن خبر نداده است. امّا در تورات ـ در نگاهي به صفحات قبل ـ به نکات بسياري اشاره شد که چگونه خلقت حوّا از دنده‌‌ي چپ آدم بوده و با اين نقص، جزئي از آدم شده و پا به عرصه‌‌ي ظهورگذاشته است.[4]

برابر روايت تفسير طبري هم ملاحظه کرديم که روايت آفرينش حوا، با تورات مطابقت و هماهنگي بيشتر دارد نه با قرآن.

و اين نشان مي‌‌دهد قضيه‌‌ي آفريده شدن حوّا ريشه‌‌اي غيراسلامي و سرچشمه‌‌اي اسرائيلي و يهودي دارد.

در ترجمه تفسير طبري به فارسي اسناد روايت‌‌ها، حذف شده و خوشبختانه در مراجعه به اصل تفسير طبري به عربي، ملاحظه مي‌‌شود که طبري سعي دارد دقيقاً روايت را با اسناد به سند راوي اصلي متصل کند و از اظهار نظر و رأي در روايت‌‌ها پرهيز دارد.

در اين مورد طبري، در اصل کتاب عربي خود در ضمن نقل موضوع فوق، خود را از باورداشت آن تبرئه مي‌کند و به اصل تورات نسبت مي‌‌دهد.[5]

در آفرينش حوّا هم به مانند آدم(ع) نکات ظريفي وجود دارد که سرچشمه‌‌ي اسرائيليات و روايت‌‌هاي يهودي و مسيحي دارد نه قرآني و اسلامي.

در آفرينش حضرت حوّا(ع)، دو نکته‌‌ي بسيار ظريف و مهم به چشم مي‌‌خورد: يکي خلقت زن به صورت ناقص يا حداقل غير مستقل و بخشي از مرد؛

دوم صفات زشت و مکاري در موضوع گناه و لغزش آدم و حوّا مطرح است و دو روايت طبري و تورات ديديم و اکنون بيشتر توضيح مي‌‌دهيم:

 

ـ لغزش و خطاي آدم و حوّا و بيرون شدن آن‌‌ها از بهشت

ملاحظه کرديم که خداوند متعال در قرآن کريم، پس از خلقت حوّا به بهشتي اشاره دارد که آدم و حوّا را در آن آرام داده تا بخورند و بهره برداري کنند و ـ جهت مصلحتي که خود مي‌‌داند ـ امّا آن‌‌ها را از خوردن ميوه‌‌اي بخصوص منع کرده و آندو بر اثر فريب و اغواي شيطان از آن ميوه ممنوعه خوردند و خداوند آن‌‌ها را از بهشت بيرون انداخت. خلاصه‌ي اين موضوع از نظر قرآن به اختصار در سوره اعراف آيات 22 ـ 19 آمده و قبلاً اشاره کرده‌‌ايم.

اين در حالي است که پيرامون اين موضوع اسرائيليات روايات فراواني وجود دارد که همه نقل از راويان اسرائيليات و يهودي‌‌الاصل بوده است. به ويژه در تفسير اين بخش از آيه «فأزَلَّهُمَا الشَيطانَ عَنها فَاَخرَجَهُما ممّا کانَ فيه…» محمّد بن جرير طبري در تفسيرش با ذکر سند از وَهب بن منبه روايت کرده است که«آن بهشت رنگارنگ با درختان تو در تو و ملائکه از همان ميوه‌‌ي ممنوعه مي‌‌خوردند و ابليس در جثه مار، حوّا را فريب داد و حوّا هم به نوعي شوهرش آدم را و بالاخره شرمگاه آن دو عريان شد و خداوند حتي زميني که حوّا از آن خلق شد ملعون ندا کرد و ميوه‌‌ها را به خار مبدل کرد و… » ابن جرير سپس يادآور مي‌‌شود پس از نقل اين موضوع توسط وهب بن منبّه، عمر بن خطاب از او سؤال کرد: «پس چرا ملائکه از آن ميوه مي‌‌خوردند و نفرين نشدند؟! وهب بن منبّه گفت: خداوند هر آن‌‌چه بخواهد انجام خواهد داد. ابن جرير همانند اين روايت را از ابن عباس، ابن مسعود و جمع ديگري از صحابه با سند ذکر مي‌‌کند.[6]

سيوطي هم در «الدّر المنثور» از مروي ابن جرير و غيره در اين زمينه که ابن عباس و ابن مسعود روايت شده ذکر کرده امّا از وهب بن منبه نام نمي‌‌برد. و بيشتر کتب تفسير به رأي اين مطلب را ذکر کرده‌‌اند و همه‌‌ي اين روايت‌‌ها از داستان‌‌هاي يهوديان و اسرائيليات است و صحابه و تابعين از راويان يهودي دريافت کرده و قرآن کريم را به وسيله‌‌ي آن تفسير کرده‌‌اند.»

نکته‌ي قابل ملاحظه در روايت طبري آن است که کساني که در هنگام روايت وهب بن منبّه حاضر بوده‌‌اند چون عمر بن خطاب، روايت را مشکوک دانسته‌‌اند و باور نکرده‌‌اند به همين دليل سؤال قابل ملاحظه‌‌اي کردند که چرا ملائکه از آن ميوه ممنوعه خوردند و خداوند بر آن‌‌ها لعنت نفرستاده است؟[7]

اينجاست که چنين اسرائيلياتي به پيروي از راويان و مفسران بزرگي چون طبري، ثعالبي، سيوطي و… وارد فرهنگ اسلامي و ادبيات فارسي شده و شاعران و نويسندگان بزرگي چون مولوي، خاقاني و… به کرّات در آثار خويش آورده و تفسيرها و برداشت‌‌هاي عرفاني خويش را هم بر آن افزوده‌‌اند که در صفحات بعد به نمونه‌‌هايي از اين بازتاب‌‌ها و تفسيرهاي عرفاني پيرامون آن اشاره مي‌‌کنيم.

[1] اسرائيليات در تاريخ طيري، ص45

[2] فرهنگ اساطیر مصر، به نقل از نقد تطبیقی ادیان و اساطیر، ص241.

[3] اعلام قرآن، ص31

[4] سفر تکوین، باب2: آیات23-21

[5] تفسير طبري، ج1، ص64ـ63

[6] تفسير جامع البيان طبري، ج1/ صص7-186

[7] همان

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه شد تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته شود.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری