دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

-سیری در کتاب عقلاءالمجانین نیشابوری

 

نیشابوری کتابِ خود را بعد از حمد پروردگار و ثنای حضرت رسول(ص) و خاندان ایشان(ع) چنین آغاز می‌کند: «خداوند این جهان را بر بنیاد تضاد و دگرگونی و زوال آفرید و زندگی آن را با مرگ، بقا را با فنا، توانایی را با عجز و ناتوانی، جوانی را با پیری، عزت را با خواری، توانگری را با درویشی و تندرستی را با بیماری درهم آمیخت و عدمِ تنافیِ صفات (صفات ایجابیِ بدونِ ضد) را به خویش مخصوص گرانید.» با این براعت استهلال، نیشابوری می‌کوشد تا نشان دهد آدمی جامع صفات متضاد است و در انسان‌ هر صفتی با ضدِ خویش در آمیخته: «چون صفات اهل این جهان، چنانچه گفته شد، به اضداد آن آمیخته است، عقل و خرد ایشان نیز به جنون دیوانگی منسوب است. هیچ خردمندی بر روی زمین یافت نمی‌شود که در او نوعی دیوانگی نباشد». بعد از این، نیشابوری به بیانِ برداشتِ دوگانه از مفهوم جنون می‌پردازد و می‌نویسد: «میان مردم، دیوانه به کسی گفته می‌شود که نا آرام باشد و دشنام گوید و جامه بردرد و سنگ پرتاب کند و یا کسی که مخالف عادات و سنن قوم خویش سخن بگوید و برخلاف معتادِ ایشان عمل کند. بر این پایه بود که اقوام پیشین همواره فرستاندگان خداوند را دیوانه خوانده‌اند؛ زیرا پیامبران مردم را به آیین جدید دعوت می‌کردند که با عادات متداول ایشان سازگار نبود … دیوانه نزد اهل حقیقت به کسی توان گفت که بردنیا چنگ اندازد و آن را غایت زندگانی خویش قرار دهد» بعد از این نیشابوری سخنان بسیاری از صوفیه و شعرا در تایید نظر اهل حقیقیت در مورد جنون نقل می‌کند، از جمله این کلام از فضیل عیاض: «دنیا دارالمجانین است و مردم دیوانه اند، دیوانگان دو چیز دارند: غل و بند؛ ما در غلِ هوی و بندِ معصیت گرفتاریم» (نیشابوری،124:1366) همانگونه که از این توصیفات و دیگر توضیحاتی که مولف در تایید نظر خود ارائه می‌دهد بر می‌آید، می‌توان دانست نیشابوری، عقلای مجانین را به این دلیل بدین نام می‌خواند که عاقل به عقلِ دینی و حقیقی و مجنون به عقلِ عرفی هستند.

در پایانِ مقدمه، نیشابوری می‌نویسد : «بعضی از دوستانم از من درخواست کردند که کتابی از ابتدا (مستقل و اساسی) در مورد عقلای المجانین و اوصاف و حکایاتشان تالیف کنم و من به درخواستِ آنها توجه نمی‌کردم تا آنکه بسیار پافشاری کردند و چاره‌ای جز پذیرفتن درخواستشان برای راضی کردنِ آنها نیافتم؛ در نتیجه دست به کارِ این کتاب شدم. در این باره(عقلای مجانین) در جوانی از کتاب‌هایی همچون کتاب جاحظ، کتاب ابن ابی دنیا و کتاب احمد بن لقمان و کتاب ابی علی سهل بن علی بغدادی -رحمهم الله -چیزی شنیده بودم، البته همه‌ی این آثار، فصل یا کمتر از یک فصل را به عقلای مجانین اختصاص داده بودند، من برای تالیف این کتاب، به تحقیق و تقحص در آن کتاب‌ها پرداختم و روشِ آنها را در پی گرفتم و چیزهای دیگر نیز بدآنها افزودم و کوشیدم تا حکایات را به صاحبانشان اِسناد دهم و در نهایت این اثر، که نامی غیر از نامِ آن کتاب‌ها دارد تالیف کردم. این کتاب اثری است که با وجودِ آن، خواننده احتیاج به رجوع به آن آثار را ندارد، امیدوارم که کارم تکراری نباشد و خداوند توفیق دهنده و یاور است.»(نیشابوری،37:1987)

بعد از این مقدمات، نیشابوری در فصل “اصل الجنون فی اللغه” به جستجوی ریشه‌ی لغتِ جنون و مشتقات آن می‌پردازد. وی می‌گوید: جنون در لغت به معنی “پوشیدگی” است و این معنی، به‌نوعی در تمامِ مشتقات جنون نیز وجود دارد : “جنان” به معنی قلب است که به خاطر پوشیدگی به این نام خوانده می‌شود. “جن” نیز بدان سبب که از چشم مردم پوشیده است اینگونه نامیده شده؛ همچنین “جنه” بمعنی سپر است و چون باعث پوشیدگی است. قبر را “جنن” می خوانند چون جسد را می پوشاند، طفل را در رحم مادر “جنین” گفته اند چون پوشیده و پنهان است و دیوانه را از این جهت “مجنون” خوانده اند که عقلش محجوب و پوشیده است.(راستگو، 1368 : 73) نیشابوری در فصل بعد یعنی فصل “اسماء المجنون فی اللغه” نام‌های مترادف با مجنون را همراه با آیات و اشعار و امثال بسیار ذکر می‌کند مانند، معتوه( دیوانه‌ی مادرزاد)، اخرق( دیوانه ی ناتوان از اداره‌ی امور خود)، رقیع( دیوانه‌ای که ثبات فکر و حال ندارد)، ممسوس(دیوانه‌ای که دیو و اهریمن او را از اندیشه‌ی درست بازداشته اند)، هلباجه (احمقی که پرخور و بی‌خرد است)، لکع (احمق فرومایه و ناپاک)، هجاجه(احمق بسیار خطا کار)، متیم(دیوانه از اثر عشق )، واله( کسی که بر اثر از دست دادن فرزند بی قرار و ناشکیبا باشد)، هبنقع (کسی که در نهایت حماقت باشد) و همچنین اسمایی چون: اهوج، ‌هائم، مدله، مستهتر، مخبول، انوک، بوهه، عرهاه، اولق، مهووس، رشاع، زهدن و ملغ.(راستگو، 1368: 74)

در فصل بعد: “الامثال المضروبه فی الحمق و الحمقی” نیشابوری، ضرب المثل‌هایی درباره‌ی دیوانگی و حماقت را نقل می‌کند مثل: “تحسبها حمقاء و هی باخس” یعنی علاوه بر حمق ستمکار نیز هست یا “احمق بلغ” یعنی در عین حماقت به آنچه می‌خواهد می‌رسد یا “احمق من رجله” یعنی فلان از “رجله” که همان بقله الحمقاء یا گیاه نادان( گیاهی که در مسیر سیلاب می‌روید و زود نابود می‌شود) احمق تر است و اهل حقایق این مثل را درباره‌ی کسانی که با آگاهی از ناپایداریِ دنیا حریصانه به آبادیِ آن می‌کوشند به کار می‌برند.

در فصل بعد “ما یوصف بالحمق من غیر الناس”، حیواناتی را که به حماقت شهره‌اند را نام می‌برد مانند: ضبع (= کفتار) که به‌عنوان احمق ترین حیوانات در فارسی و عربی ضرب المثل است؛ زیرا هنگام گرفتنِ آن در حالیکه اضطراب دارد و سر و صدا میکند، گویند: کفتار در اینجا نیست و آن حیوان ساکت و آرام می‌شود تا او را در بند کنند. (همان) و “عمعق” که نوعی از کلاغ است و از آن جهت به حماقت مشهور است که در جای نا‌مناسب تخم می‌گذارد.

فصل بعد “اسماء الجنون الدواب” است که در آن نیشابوری اسم‌هایی را که برای حیوانات دیوانه بکار می‌رود، ذکر می‌کند، مانند: دیوانگی شترِ نر: “هیام” و دیوانگی گوسفند: “ثول” و جنون سگ:  “کلب” و جنون ماده شتر: “سعر”.

فصل بعدِ کتاب به انواع جنون ” ضروب الجنون” اختصاص یافته: برخی دیوانه‌ی مادر زادند(معتوه) و برخی از غلبه‌ی سودا دیوانه می شوند(ممرور) و بعضی به سبب تماس با پریان و دیوان عقل از کف می‌نهند(ممسوس) و برخی از اثر شدت عشق دیوانه می‌شوند و در این مورد، دَه گزارش داده، از جمله می‌گوید : از اصمعی نقل کنند که گفت: در معنی و حقیقت عشق سخنان بسیاری گفته‌اند و موجزتر و زیبا تر از این سخن که یکی از زنان عرب گفته نشنیده‌ام که او را از عشق پرسیدند، گفت: “درد است و دیوانگی”. همچنین نیشابوری نقل می‌کند که عبدالله معتز بیمار شد، پدرش بر بالین او آمد و پرسید : بیماری تو چیست؟ ابیاتی خواند از جمله :

بی جنون الهوی و ما بی جنون             و جنون الهوی، جنون الجنون

(من به جنون عشق گرفتارم نه دیوانگی عادی، و جنون عشق، دیوانگیِ دیوانگی است)

و نیز این سخن زیبا را از دیوانه‌ای در زنجیر نقل می‌کند که :

الا لیت اَنّ الحب یعشق مرّه                 فیعرف ماذا کان بالناس یصنع

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

الف) آشنایی با شرایط اجتماعی و افکار و گفتارِ عقلای مجانین

ب) کاوش در مورد نقش سیاسی- اجتماعی عقلای مجانین در جامعه

ج) پژوهش در مورد رابطه‌ی عقلای مجانین و نهضت تصوف

د) تحلیل رابطه‌ی ذهن و زبان عقلای مجانین بر اساس مدل ” برخورد جهان‌های موازی”

ه) بررسی عناصر زبانی همچون: شطح، طنز و پارادوکس در حکایات عقلای مجانین

و) بررسی و طبقه بندی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطار

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری