دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها

قسمتی از متن پایان نامه :

تحلیل ساختاری:

لحن: جدی                                                         رواج: رایج

منشا: ادبیات کلاسیک                                             درون­مایه: حکمی، آموزشی

عوامل اصلی زیبایی: تضاد و تکرار

تحلیل زیبایی­شناختی:

الف) کذب به معنی دروغ که امری مذموم است، که در این صورت پند نظامی این است که دنبال شعر و شاعری نباید بود زیرا با دروغ سرکار دارد و گویا جامعه‌ی نظامی نیز این بیت را همین­گونه فهمیده است که صاحب جهانگشای جوینی این عبارت را در اثر خود به­کار برده است و همانطور که می­دانیم جوینی مورخ است و مورخان را کار با حقیقت است و او شعر را دروغ می‌داند و در مقابل تاریخ قرار می‌دهد که کار او بازگویی حقیقت است؛ اما در این صورت این سوال پیش می‌آید که کسی که چنین تلقی درباره‌ی شعر و شاعری دارد چگونه خود می‌تواند از بزرگ‌ترین شاعران ادب فارسی گردد؟

ب) اما برداشت دوم این است که از واژه‌ی کذب معنای خیالی یا تخیلی را برداشت کنیم و بیت را این­گونه بفهمیم که در معنای شعر کنکاش و مته به خشخاش گذاری نباید کرد زیرا شعر از جنس خیال و هنر است و هر چقدر عنصر خیال در آن قوی‌تر باشد، شعر از لطافت بیش‌تر برخوردار است و به هنر نزدیک‌تر است.

به نظر نگارنده، احتمالا منظور نظامی به برداشت دوم نزدیک‌تر است زیرا در بیتی دیگر می‌فرماید:

پیش و پسی کرد صف انبیا   پس شعرا آمد و پیش انبیاء

کسی که مقام شاعر را پس از انبیا می­داند نمی‌تواند این طبقه را دروغ­پرداز بداند و در ضمن خود از بزرگترین دروغ پردازان باشد. اما گویا جامعه دوست داشته برداشت اول را از این بیت استخراج کند و با همان استنباط آن را گسترش دهد و این بیت نمونه‌ایست از رفتار اجتماع با یک پدیده‌ی هنری، که اجتماع چه دخل و تصرف‌های در شکل و معنای ابیات می‌کند و آن را آن­گونه که خود دوست دارد در حافظه‌ی خود زنده نگه می‌دارد.

زبان : در حوزه‌ی صرف آمیختگی دو واژه‌ی عربی “احسن” و “اکذب” را مشاهده می‌کنیم که به خودی خود علت زیبایی بیت نیستند، اما وزن عربی و ساخت صرفیشان موجب افزونی موسیقی شعر در مصرع دوم و کل بیت می‌شود.

در حوزه‌ی نحو:  بیت از نحو روان و سلیسی برخوردار است و در ذهن می­ماند و با وجود دو کلمه‌ی عربی ثقیل جمله­بندی شعر بهم نخورده است و استوار است.

موسیقی:  وجود ردیف او و همچنین تکرار او در میانه‌ی مصرع دوم باعث افزایش موسیقی شعر شده است.تکرار واژه‌ی در نیز به موسیقی بیت کمک کرده است و همانطور که گفته شد ساختار صرفی احسن و اکذب نیز از عوامل افزایش دهنده‌ی موسیقی شعرند.

بافت موقعیتی: در نصیحت فرزند خود محمد نظامی است که در آخر آن را به سلطنت شاعری خود ختم می‌کند و می‌گوید: زین فن مطلب بلند نامی/کان ختم شده­ست بر نظامی

گفتن ز من از تو کار بستن   بیکار نمی‌توان نشستن
(ص: 41)

مفهوم: بیکار نباید بود و همواره باید کاری کرد.

تحلیل ساختاری:

لحن: جدی                                                         رواج: رایج

منشا: ادبیات عامه                                                  درون­مایه: آموزشی و اجتماعی

عامل اصلی زیبایی: تکرار

تحلیل زیبایی­شناختی:

زبان: در حوزه صرف واژه‌ها بسیار ساده هستند و ما با واژ­ه­ای خاص که چشم­گیر باشد رو به رو نیستیم. وجود دو حرف اضافه “از” که هر دو قبل از دو ضمیر “من”و”تو”  که (قبل از من،از را به صورت تخفیف شده­اش “ز”می‌بینیم) خود نوعی تکرار هنری در کلام پدید آورده است. علاوه بر آن تضاد دو واژه کار و بیکار به نوعی تناسب در حوزه واژگانی منجر می‌شود.

در حوزه نحو نیز بیت از یک نحو ساده و طبیعی برخوردار است و چشم­گیری و زیبایی بیت تنها مربوط به حوزه نحو زبان و چیدمان کلمات بیت است. بیت در نهایت ایجاز است و نظامی چیدمان کلمات را آن‌گونه عرضه می‌کند که در ذهن خواننده با اولین قرائت رسوخ می‌کند. هر دو مصرع با مصدر به پایان می‌رسد و این خود نوعی هنجارشکنی را در زبان که با فعل به پایان می‌رسد به وجود آورده است، چنانکه در آغاز مصرع اول نیز جمله با مصدر شروع می‌شود و با مصدر پایان می­پذیرد که این خود موجب زیبایی بیت شده است. وجود دو ضمیر من و تو در دو جمله مجزا نیز خود باعث افزایش گره­خوردگی در بیت شده است.

موسیقی: وجود دو کلمه نشستن و بستن در جایگاه قافی، همچنین موسیقی واج‌های ک، ا، ر، در کار و بیکار و همچنین تکرار واج “ت”در کلمات گفتن، تو، بستن، نمی‌توان، نشستن، موسیقی زیبایی را موجب شده است.

بافت موقعیتی: اینجا هم در نصیحت به فرزندش است و این­که باید حق مطلب را ادا کند.

پالان گریی به غایت خود   بهتر ز کلاه دوزی بد
(ص: 41)

مفهوم: پند نظامی در این بیت توصیه‌ایست در باب کیفیت، که کار کم اهمیت با کیفیت خوب، بهتر از کارپراهمیت با کیفیت نامطلوب است.

تحلیل ساختاری:

لحن: جدی                                                         رواج: مفهوم رایج است.

منشا: ادبیات عامه                                                  درون­مایه: حکمی، آموزشی

عامل اصلی زیبایی: تصویر­سازی

تحلیل زیبایی­شناختی:

تصویر: خاستگاه تصاویر زندگی دیروز است که از پالان و کلاه استفاده می­شد و هردو جز لاینفک زندگی دیروز بودند، کلاه که نماد زینت سرمردان است و نمادیست از اهمیت و شغل کلاه­دوزی ، شغلیست با تشخص اجتماعی و پالان که پوشش ضروری چهار پایان است و پالان­دوزی شغلیست با اهمیتی به مراتب کم‌تر از کلاه دوزی و تباین این دو شغل آشکار و هویداست. تصویر کاملا بدیهی و محسوس است و نیاز به هیچ­گونه فکر کردن ندارد و با قرائت اول خواننده را با نظامی همراه و موافق می‌کند.

زبان: در حوزه‌ی صرف از واژگانی ساده که از زندگی عامیانه‌ی اجتماع می‌آیند استفاده شده است و در حوزه‌ی نحو بیت جمله‌ایست که تمام اجزا درست سر جای اصلیشان آمده است پالان گری به غایت خود از کلاه دوزی بد بهتر است، جمله‌ایست که مطابق الگوی نحوی زبان روزانه است و به همین جهت در ذهن رسوخ میکند.

موسیقی: به علت عدم تجانس آوای کلمات وعدم هماهنگی صامت ها در کل بیت با موسیقی گوشنوازی رو به رو نیستیم و خود واژه‌ی قافیه فقط یک کلمه‌ی تک هجای دو کلمه­ا‌یست “بد” و”خود” که کمکی به موسیقی بیت نمی‌کند و بیت از موسیقی ردیف نیز بی­بهره است وهمین امر هم به نقصان آوایی آن می‌افزاید.

 

 

بافت موقعیتی: در نصیحت به فرزندش است و این که هر کاری را باید خوب و با کیفیت انجام دهد.

آب ارچه همه زلال خیزد   از خوردن پر ملال خیزد
(ص: 41)

مفهوم: در هرکاری باید جانب اعتدال ومیانه­روی را حفظ کرد، حتی اگر آن کار کار بسیار نیکی باشد.

تحلیل ساختاری:

لحن: جدی                                                         رواج: رایج

منشا: ادبیات عامه                                                  درون­مایه: حکمی و اخلاقی و آموزشی

عامل اصلی زیبایی: تصویرسازی

تحلیل زیبایی­شناختی:

تصویرمحسوس و خاستگاهش طبیعت است و بسیار قابل تجربه و بدیهی است و یکی از مهم‌ترین درس‌های زندگی را با تصویری بسیار ساده و ابتدایی در ذهن خواننده‌ی خود حکاکی می‌کند

زبان :در حوزه‌ی صرف از لغات ساده و عامیانه برای رساندن پیامی مهم و درست به زیبایی استفاده کرده است. درحوزه نحو، نحو بسیار ساده ، طبیعی و درست است و به زبان گفتار نزدیک است و تمام اجزای جمله در جای خود قرار دارد و بیت یک جمله‌ی مرکب است که از دو جمله تشکیل شده که هر دو جمله با فعل خیزد به اتمام می‌رسد و وحدتی اندام وار را به کل یک بیت می­بخشد و تکرار این فعل در جایگاه ردیف و ایجاز چشمگیر بیت باعث رسوخ شعر در ذهن خوانندگان می‌شود.

موسیقی: موسیقی شعر به علت داشتن ردیف فعلی “خیزد” و هم‌چنین قافیه “ال” در زلال و ملال و وجود لام اول در هر دو کلمه بسیار آهنگین و قوی است، توزیع آوای واج‌های “خ”  و “ز” در ساختار صرفی کلمات نیز موجب فزونی موسیقی شعر می­شود. زلال و ملال و خوردن و خیزد.

بافت موقعیتی: در رعایت تعادل و در ادامه نصیحت فرزندش است.

کم گوی و گزیده گوی چون در   تا ز اندک تو جهان شود پر
(ص: 41)

مفهوم: توصیه به کم سخن گفتن و سنجیده سخن گفتن.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوالاتی که در این پژوهش دغدغه‌ی ذهنی پژوهنده خواهد بود موارد زیر است:

1- چه ابیاتی از آثار نظامی وارد قلمروی ضرب‌المثل‌ها شده است؟

2- چه ضرب‌المثل‌هایی از فرهنگ عامه وارد آثار نظامی شده است؟

3- آیا نظامی به ضرب‌المثل‌های زبان فارسی افزوده است یا بیشتر از آن وام گرفته است ؟

4- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه سطحی از زندگی معیشتی بهره گرفته‌اند؟برای نمونه زندگی معیشتی کشاورزی و روستایی، معیشتی – شهری و درباری و … .

5- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه ویژگی‌های فرمی برخوردارند؟ مثلا عنصر مسلط بر انواع تشبیه کدام است؟ یا نوع استعاره‌های موجود در ضرب‌المثل‌ها از چه گونه‌ای است؟

6- ضرب‌المثل‌های موجود درآثار نظامی با بافتی که در آن به کار رفته است چگونه ارتباطی دارد؟ آیا اقتضای داستان و روایت است که نظامی از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند و یا اینکه ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی جهت نمایش و به رخ کشیدن معلومات شاعر است؟ و ارتباط چندانی با بافت متن و روایت ندارد؟

7- ضرب‌المثل‌ها در واقع از پشتوانه‌های فرهنگی یک شاعر حکایت می‌کنند و توانایی او را در تسلط به میراث شفاهی و کتبیش نشان می‌دهند. ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه پشتوانه‌های فرهنگی اخذ شده است؟ آیا تماماً از فرهنگ عامه است یا از قرآن و حدیث و اقوال متصوفه یا سایر حوزه‌های فرهنگی در جهان اسلام نیز بهره برده است؟

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها