1990، بر اهميت استفاده از نشانه‌ها و تصاوير در جايگزيني و پرمحتوا کردن علايم محدود الفبايي در کتاب‌هاي درسي تأکيد کرده‌اند. پژوهشگران با تأکيد بر نظريه‌هاي مختلف روان‌شناسي نظير نظريهي پردازش اطلاعات17 (اتيکينسون و شيفرين18، 1968)، رمزگرداني دوگانه19 (پاويو20، 1990)، ادراک ديداري21 (باري و رانيان22، 1995) و چندرسانه‌اي‌ها23 (ماير24، 2003) به اهميت طراحي گرافيک کتاب‌هاي درسي گواهي داده‌اند.
دولي و همکاران25 (2005) ضمن تأکيد بر نقش تصوير و اهميت طراحي گرافيک، معتقدند طراحي گرافيک بايد تنها يک هدف را دنبال کند و آن عرضه اطلاعات پيچيده به شيوه‌اي قابل فهم و يادگيري است. طراح گرافيك براي القاي مطالب با استفاده از توانايي‌ها و مهارت‌هايش و به كمك ارتباط تصويري، با مخاطبان خود، از هر گروه سن، رابطه برقرار مي‌كند و با آنان سخن مي‌گويد و علاوه بر زيبايي‌هاي ديداري، حركت آموزشي و انتقال فرهنگ و مطالب را انجام مي‌دهد. او مي‌تواند د ر ارائه مطالب سنگين و پيچيده درسي نقش مهمي داشته باشد و با فراهم سازي طرح‌هاي واقعي، ساده و گويا، جزئيات را به تصوير بكشد و فهم و درك مطلب را آسان كند؛ به گونه‌اي نكته هاي مبهم و سؤال برانگيز را كاهش دهد و به امر آموزش کمک نمايد‌‌ (ملک‌افضلي، 1378).
کپس26 (1368) اعتقاد دارد يک طراح گرافيک خلاق داراي سه وظيفه اصلي است:
1. يادگيري و به كارگيري قوانين سازمان دهي تجسمي.
2.به حساب آوردن تجربه‌هاي فضايي معاصر براي آموزش و به كارگيري بازنمايي‌هاي ديداري وقايع زماني‌‌ فضايي معاصر.
3. آزادسازي ذخيره‌هاي خلاق و سازمان‌دهي آنها در زبان‌هاي پويا، يعني رشد دادن به پيكرنگاري پوياي معاصر.
وظيفه طراح گرافيك خلاق اين است كه افراد را مجبور نمايد تا نگاه كنند و بعد آنان را مجبور كند تا بخوانند و بفهمند. او براي اين منظور از كلمه ها، تصاوير، رنگها و شكلها استفاده مي‌كند.
با توجه به اين گفته‌ها مي‌توان بيان کرد تصاوير و به عبارت ديگر مصورسازي27 يا همان تصويرگري28 نقش مهم و بسزايي در يادگيري مطالب که در قالب متن آمده اند، دارند. استفاده از تصاوير داري معيار و اصولي است که در صورت رعايت نکردن اين اصول حتي با وجود تصاوير متعدد مطالب به خوبي براي يادگيرنده قابل فهم نيست. در اين پژوهش محقق به دنبال بررسي روش‌هاي بکارگيري اين اصول در مصورسازي گرافيکي به منظور طراحي وب سايت‌هاي آموزشي و به طور اخص وب سايت‌هاي مدارس هوشمند مي‌باشد.

1-3: اهميت و ضرورت پژوهش:
مصورسازي يکي از راهبردهاي مهمي است که مي‌توان با تکيه بر آن به کيفيت شناخت اطلاعات افزود. هدف از توسعه روش‌ها و کاربردهاي مصورسازي، تامين شرايط مناسب براي بازيابي اطلاعات و ارائه بازنمون بهتر براي درک مطلوب فقره‌هاي اطلاعاتي است. با مطالعه شرايط، ويژگي‌ها، و امکاناتي که در به کارگيري مصورسازي داده و اطلاعات وجود دارد، مي‌توان به ميزان زيادي از فوايد آن در بهينه سازي راهبردهاي جست‌و‌جو بهره گرفت. در واقع هر دو راهبرد مصورسازي داده و اطلاعات زمينه مناسبي براي استفاده بهتر از ابزارهايي فراهم مي‌کند که به بازيابي مناسب فقره‌هاي اطلاعاتي مورد نياز منجر مي‌شود. از زمره هدف‌هايي که در مطالعه کاربردهاي مصورسازي داده و اطلاعات وجود دارد آن است که باشناخت ساختار هر يک مي‌توان از ظرفيت متناسب آن‌ها در طراحي رابط کاربر بهره گرفت و براي هدايت نگاره‌هاي تصويري در رابط کاربر گرافيکي از آن استفاده کرد. همچنين مصورسازي کاربرد موثري درزمان دستيابي به اطلاعات بازيابي شده در کاوش اطلاعات دارد. بر اين اساس مي‌توان باتکيه بر نمايش گرهاي مصور در رابط کابر، ميزان ربط ميان اطلاعات بازيابي شده و پرس و جوي ارائه شده را بررسي کرده و ارتباط موضوعي آن‌ها را شناسايي کرد و از اين طريق کيفيت بازيابي اطلاعات و بر طرف ساختن نياز اطلاعاتي کاربر را پشتيباني کرد (درودي وسليماني نژاد، 1388؛ ص 7)‌‌
دانديس بر اين مبنا نتيجه مي‌گيرد كه كل اطلاعات به صورت تصوير دريافت مي‌شوند. او اطلاعات ديداري را به سه دسته كاملاً متمايز تقسيم مي‌كند:
اول، اطلاعات ديداري كه به صورت سيستم نمادها يا صور رمز گوناگون هستند (زبان نوشتاري).
دوم، اطلاعات ديداري كه حالت بازنمايي يا شبيه سازي از محيط خارج دارند كه در تصويرها ظاهر مي‌شوند.
سوم، آنهايي كه انتزاعي‌اند و در واقع هر نوع تصويري از اين جنبه انتزاعي برخوردار است.
طراحي ديداري متن در صفحه اهميت زيادي در ساخت يك كتاب درسي مناسب دارد. زبان نوشتاري بر ارائه اطلاعات ديداري به صورت سيستم نمادها يا صور رمز گوناگون مي‌پردازد. مک لوهان29 (1962) ادعا مي‌کند که پس از ابداع چاپ جنبه ديداري يا نوشتاري ساخت جمله‌ها از جنبه سمعي يا شنيداري آن‌ها مهم‌تر گرديد. بنابراين يکي از مسائل مهم در طراحي گرافيکي پرداختن به تايپوگرافي30 است که در آن به مواردي نظير شکل حروف، فاصله‌گذاري، طول سطر و آرايش صفحه اشاره مي‌شود.
1-4: اهداف پژوهش:
1-4-1: هدف کلي:
1. بررسي روش‌هاي مصورسازي گرافيکي در وب سايت مدارس هوشمند.
1-4-2: اهداف فرعي:
1 – بررسي وضعيت اصول مصورسازي گرافيکي در وب سايت مدارس هوشمند.
2. مقايسه وضعيت اصول مصورسازي گرافيکي وب سايت مدارس هوشمند با استاندارد مشخص شده.
1-5: سؤال‌هاي پژوهش:
1 – وضعيت کلي اصول مصورسازي گرافيکي در وب سايت مدارس هوشمند چگونه است؟
2 – اصول مصورسازي گرافيکي مدارس هوشمند تا چه اندازه از استاندارد به دست آمده فاصله دارد؟
1-6: تعاريف مفهومي و عملياتي
1-6-1: تعاريف مفهومي:
الف) مصورسازي:‌‌ مصورسازي رويكردهاي جديدي است كه توانايي تصميم‌گيري بر مبناي داده را سريع‌تر، دقيق‌تر، و همراه با تلاش شناختي كمتر فراهم مي‌سازد، و نياز به آموزش براي درك اطلاعات را كاهش مي‌دهد. (درودي، 1386). از جمله اصول مصور سازي که در اين پژوهش بدان توجه شده است به قرار زير است:
1. اصل تاکيد
2. اصل سادگي
3. اصل تعادل
4. اصل توازن بين زمينه و موضوع
5. اصل رابطه تصوير با معيارهاي اندازه‌گيري
6. رابطه تصوير با معيارهاي كادربندي
7. اصل فاصله مطلوب
8. اصل تأثيرات رواني خط‌ها
9. اصل تأثير رواني شكل‌ها و رابطه‌ي آن‌ها با تصوير آموزشي
10. اصل خواص رواني رنگ‌ها و رابطه‌ي آن‌ها با تصوير
11. اصل پرهيز از تكراري بودن سبك تصويرسازي
12. اصل تصويرگري مبتني بر تحقيق و پژوهش
13. اصل استفاده به جا از تصوير
14. اصل تطبيق با واقعيات
15. اصل برجسته سازي موضوع
16. رعايت تناسب بين سبك هنري و موضوع آموزشي
17. اصل تفاوت در فرهنگ‌هاي منطقه‌اي
18. اصل به روز بودن تصوير
19. اصل توازن در تصويرگري جنسيت‌ها
20. توجه به هويت ملي، اعتقادي و اسلامي
21. تحريك حس كنجكاوي و علاقه به كشف
22. توجه به علايق كودكان به رنگ‌ها
مدرسه هوشمند: مدرسه هوشمند مدرسه‌اي است كه جهت ايجاد محيط ياددهي – يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش‌آموزان پژوهنده طراحي شده است. به عبارت ديگر، مدرسه هوشمند مدرسه فيزيكي است كه كنترل ومديريت آن مبتني بر فناوري رايانه و شبكه مي‌باشد و محتواي‌‌ اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است. مدرسه هوشمند سازماني است يادگيرنده که در آن نسلي خلاق و توانمند در عرصه زندگي و توانا در خلق دانش تربيت مي‌شوند (جلالي و همکاران، 1388).
1-6-2: تعاريف عملياتي:
اصول مصور سازي: در اين پژوهش اصول مصور سازي با يک چک ليست 22 گويه‌اي سنجيده شد. تعداد گزينه‌هاي اين چک ليست ازخيلي ضعيف نمره 1 و تا خيلي قوي نمره 5 در تغيير است. نمره کل چک ليست حداقل 22 و حداکثر 110 است که اين چک ليست در انتها پيوست مي‌باشد (ضميمه الف).
مدرس هوشمند: مدرسه هوشمند مدرسه‌اي است كه جهت ايجاد محيط ياددهي – يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش‌آموزان پژوهنده طراحي شده است. به عبارت ديگر، مدرسه هوشمند مدرسه فيزيكي است كه كنترل ومديريت آن مبتني بر فناوري رايانه و شبكه مي‌باشد و محتواي‌‌ اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است. و همچنين در دنباله تعريف ذکر شود. در اين بررسي مدرسه هوشمند شهيد آويني در شهرستان سنقر مورد ارزيابي قرار گرفته است.

فصل دوم: ادبيات و پيشينه پژوهش

2-1: مقدمه
راهبرد ديداري اطلاعات که با اصطلاح “مصورسازي اطلاعات شناخته مي‌شود يکي از راه کارهاي مؤثر و سودمندي است که در سال‌هاي اخير مورد توجه رويکردهاي فناورانه قرار گرفته است. مصورسازي اطلاعات، مجموعه فرآيندهاي ارائه‌ي ديداري اطلاعات است که به منظور انتقال بهتر اطلاعات و بهره گيري مناسب از روش‌هاي نمايش آن، مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در اين شيوه با عنايت به توان زيادي که در تبادل و انتقال اطلاعات، در قالب ديداري وجود دارد، تلاش مي‌شود که با نمايش تصويري اطلاعات قدرت درک و يادگيري کاربر افزايش يافته و ميزان قابل توجه اطلاعات به صورت فشرده، با حجم کمتر و به شيوة مصور ارائه شود. با توجه به يادگيري سريع و آسان انسان به شيوة ديداري، مي‌توان بيان کرد که مصورسازي به ميزان زيادي در انتقال اطلاعات به کاربر و درک اثربخش آن مؤثر است. اين شيوة مناسب از ديرباز به صورت ساده و ابتدايي توسط بشر به کار گرفته شده است. روش‌هاي قديمي در بازنمايي اطلاعات، به طرح‌ها و نگاره‌هاي حک شده در ديوارة غارها باز مي‌گردد که انسان‌هاي نخستين، افکار و ايده‌هاي خود را به شيوه ديداري و با بيان حالات و خصوصيات تصويري، در نقش هايي نظير حيوانات، صحنه‌هاي شکار و پديده‌هاي طبيعي چون خورشيد در معرض نمايش مي‌گذاشتند. راهبرد ديداري بازنمايي اطلاعات همواره در زندگي بشر کاربرد داشته و در دوران معاصر با پيشرفت‌هاي فناورانه، از ارزش و اهميت بيشتري برخوردار شده است. از کاربردهاي مصورسازي اطلاعات در دوران جديد مي‌توان به طراحي نقشه‌هاي شهري اشاره کرد. در اين نقشه ها، اطلاعات نقاط مختلف به عنوان مناطق شهري، فاصله‌ها و نيز مسيرهاي مورد نظر به نحو آسان و قابل فهمي تنظيم مي‌شود. اين گونه از مصورسازي در جغرافيا، حمل ونقل و هواشناسي کاربرد گسترده‌تري دارد. هم چنين بسياري از علوم و تخصص‌هاي جاري چون پزشکي، معماري و رشته‌هاي متعدد مهندسي از راهبرد ديداري ارائه‌ي اطلاعات بهره مي‌گيرند و امروزه، کمتر شاخه‌اي از علوم را مي‌توان سراغ گرفت که از سودمندي‌هاي اين پديده‌ي اثربخش متأثر نشده باشد (درودي، 1388)
2-2: پيشينه و مفهوم مصورسازي اطلاعات
ارائه ديداري اطلاعات يا مصورسازي اطلاعات، يکي از شاخه‌هاي مطالعاتي مرتبط با علوم رايانه است که در مباحث نوين کاربردپذيري اطلاعات به صورت گسترده مورد توجه قرار گرفته است. مصورسازي اطلاعات به نحوة نمايش و ارائهي ديداري اطلاعات براي درک بهتر، و بهره گيري مناسب از اطلاعات اطلاق مي‌شود. در اين روش، با انجام فرآيندهاي ديداري در شيوهي بازنمايي اطلاعات به کاربران کمک مي‌شود تا برداشت بهتري از اطلاعات ارائه شده داشته باشند و بتوانند اطلاعات خود را به صورت بهينه بازيابي کنند. مهارت‌هاي بازنمون تصويري اطلاعات در سال‌هاي اخير اهميت بيشتري يافته و بر همين اساس فصلي نوين در عرصهي نمايش تصويري و رايانه‌اي اطلاعات گشوده است. اين فرآيند نوين با تأثيري شگرف در حوزه‌هاي متعدد علمي و حرفه‌اي، سبب ايجاد تحولات مهمي در شيوه‌هاي ارائه و بازنمايي اطلاعات شده و به ياري متخصصان در درک بهينة اطلاعات شتافته است.
مصورسازي اصطلاحي است که از سال ????، در يکي از انتشارات بنياد ملي علوم واقع در آمريکا تحت عنوان گزارش “مصورسازي در محاسبا

دیدگاهتان را بنویسید