دانلود پایان نامه

2 بخش از این چرخه اسطوره مورد استفاده قرار میگرفت. زنان دستان خود را حنا میزدنند در ارتباط با باروری بهار(جشنواره قربانی بهار)، و الهه آنات در ارتباط با جشن برداشت یک محصول یا پیروزی حنا میزد؛ این مناسبات برای استفاده از حنا مناسب بود، حنای جدید در فصل بهار به عنوان یک فصلی که هوا در حال گرمشدن بود، و زمانی که باران در پایان خشکسالی در پاییز بازمیگشت، رشد میکرد. (Cartwright-Jones 2000, 2)
یک متن آشوری قرن 8 قبل از میلاد توصیفمیکند که یک عروس برای جشن عروسیاش حنا میزند. رومیها استفاده از حنا توسط مصریان، ایرانیان، یهودیان، اعراب و فلسطینی ها ثبت کردهاند. (Cartwright-Jones 2003a, 10)
حنا به طور گسترده در جنوب چین نیز مورد استفاده قرار گرفته است، و با آیین های وابسته به عشق شهوانی برای حداقل سه هزار سال، در طول جریان فرهنگهای ایزدبانوی باستانی در ارتباط بوده است. ,1) Henna S.V.) راهبان بودائی در مراسم مذهبی خود هنوز هم از گل های معطر حنا استفاده می‏کنند.(گرامی1393)
از حنا در قرن ها 4- 5 میلادی در دکن غرب هند استفادهمیشده، که به وضوح در نقاشیهای دیواری خدایان در غارآجانتا و در نقاشیهای غار مشابه در سریلانکا نشان داده شدهاست. شواهد ثابت میکند از حنا در هند هفت قرن قبل از حمله مغول، و از صدها سال قبل از آغاز دین اسلام در اواسط قرن 7 میلادی، استفاده میشده.,1) Henna S.V.)
حنا توسط ایرانیان برای رنگکردن رنگ سم اسب و مانی نقاش نیز برای اسبها در نقاشی خود مورد استفاده قرار دادهاست. در زمان حمله ایرانیان به هند در 712 میلادی آنها با خود اسلام و حنا آوردند، حنا قطعا در هند پیش از این زمان مورد استفاده قرارگرفتبود، اما نه با این گستردهگی، استفاده هندیان از حنا تحت حکومت مسلمانان توسعه یافت. (McQueen 2013, 13)
حنا قدیمیترین سند لوازم آرایشی و بهداشتی است، و به طور گستردهای در خاورمیانه و شرق دور استفاده میشد. ]….[کلئوپاترا و نفرتیتی و همچنین فاطمه (س) دختر حضرت محمد، و ممتاز محل، ….حنا استفاده میکردند. (همان : 15) همچنین چندین نقاشی قرون وسطی وجوددارد که ملکه سبا در سفر خود را برای دیدار با سلیمان با تزئین حنا تصویر شدهاستS.V.Henna, 2).)
حنا برای قرنها برای تزیین بدن استفاده شدهاست. مردم در سراسر جهان همچنان از حنا در درجه اول برای مقاصد لوازم آرایشی و بهداشتی استفاده میکردند. با اینحال، در کشورهایی که حنا نشات گرفته است در سنت های تاریخی، اعضای طبقه کارگر حنا را برای مصرف دارویی و اهداف شفابخش، و همچنین اتصال به روح بهطور متداولتر به کار میبردند. (همان ، 4) قرن‏ها است که حنا در نواحی هند، آسیای میانه و آفریقا بهکارمی‏رود. در سده نوزدهم میلادی در اروپا، رنگ حنا در میان زنان مرتبط با جنبش زیبایی‏شناسی مشهور شد، و رنگ موی مد به حساب می‏آمد، و بسیاری از زنان صاحب نام و طبقات بالای اجتماعی از حنا برای رنگ مویشان استفاده می‏کردند. (Cartwright-Jones,2005)
3-2-2-حنا در اسلام
سنت حنا بستن ریش و مو در اسلام سنت حسنهای محسوب می‏شود و از همین‏رو استفاده از حنا در میان مسلمانان و کشورهای اسلامی رواج داشته‏است‏. حتی در کشورهای غیر مسلمان تحتسلطه‏ی مسلمانان نیز، این فرهنگ در رواج استفاده از حنا در آن سرزمین‏ها تأثیرگذار بوده‏است‏. از جمله در کتاب Henna’s secret history به این مسأله اشاره شده‏است‏ که «تجار مسلمان و عرب، عامل اصلی گسترش حنا، به سرزمین‏هایی به دوری چین بودند]….[ استفاده‏های اصلی حنا در گرمابه‏ی زنانه و مردانه بود که مکرراً استفاده می‏شد. فرهنگ گرمابه در میان مسلمانان، کلید درآمد پرورش‏دهندگان و تولیدکنندگان حنا بود.» (Miczak 2000, 293)
زنان عرب قبل از اسلام از حنا استفاده میکردند، و سنت حنا به درون اسلام ادامه پیدا کرد. فرهنگ کارتاژی36 علامت دست حنازده “تانیت”37 به معنی قدرت حفاظتی ایزدبانو به کار میبرد. دست محافظتی به دست حضرت فاطمه دختر حضرت محمد(ص)، در فرهنگ اسلام تغییر پیدا کرد. دست فاطمه (س) نماد محافظتی به شکل یک دست در سراسر شمال آفریقا و خاور میانه در جواهرات، تزئینات و معماری داخلی استفاده میشد، با این اعتقاد که دارنده دست حنا زده و یا بازنمایی دست حنا زده به طور خاص در برابر چشم زخم و جن محافظت میشود.Westermarck 1926, Vol 1:53) (

“حضرت محمد”، “بسمالله”، و “قرآن” بزرگترین باراکا را دارند، قدرتهای بزرگ از حفاظت، شفا و برکت هستند. ]…[ حنا توانایی دفع ارواح بدخواه و محافظت از یک زن در برابر حملات آنها را دارد. (2003a, 27 Cartwright-Jones)
متون مقدس اسلامی، قرآن و احادیث، مجموعهای از اعتقادات در مورد جن، قاعدگی و حنا دارد. زنان در سراسر جهان اسلام پس از عادت ماهیانه پاکشده و از حنا استفادهمیکنند، زیرا حضرت محمد آن را توصیه کرده است. فرقه ها و قبایل مختلف حناهای مختلف و روشهای پاکسازی متفاوت دارند، نمادهای بصری و مراسم بازتاب فرهنگهای محلی است، حنا غالبا بخشی از غسلقاعدگی بود. حمام پالایی، الگوهای مورد استفاده و تکنیکهای مختلف مطابق با سلیقه های محلی بود. ( همان : 3 – 4) الگوهای حنا و حنا برای محافظت یک زن از جن و چشم شیطان کشیده میشدند. ( همان ، 21 – 22)
الگوهای حنای زن او را به عنوان خالص و پاک معرفی، و از خطر ارواح بدخواه حفاظت میکرده و جهت دریافت تایید خداوند و شوهرش مناسب بودهاست، و او را به عنوان یک شریک جنسی آماده میشناساند.(همان،26)
اعتقادات درباره خونباروری و حنا از شروع اسلام نبودهاست؛ اسلام با سنت های سامی سازگار شد
هاست. ]…[ زنان قاعده در برابر جن و شیطان آسیبپذیر بودند، این نیروهای شیطانی باعث فتنه، اختلال و آشفتگی میشدند. حنا نمادی از سعادت بود که زن را از بدبختی محافظت میکرد. ( همان، 4) این سنت توسط محمّد(ص) اصلاح شد، و درون اسلام تلفیق شد.]…[ محمد(ص) حنا را برای آرایش زنان توصیه میکرد.]…[ گلهای حنا گل مورد علاقه پیامبر بودند، و حنا “نور النبی”38 نامیدهمیشد.(همان ، 11 – 15)
در مجموع، استفاده از حنا در بیشتر نقاط دنیا گسترش داشته و دارد و این رواج موجب گسترش تجارت حنا در سراسر دنیا گشت. (Miczak 2000, 293).
مد روز و لوازم آرایشی غربی به الگوهای استفاده از حنا در قرن 20 تغییر کردهاست. … اما بسیاری از زنان مسلمان معاصر پوشیدن لباسهای حجاب و عفاف برای بیان خلوص و پاکییشان ترجیح میدهند، و از حنا اجتناب میکنند به دلیل اینکه قدیمی و روستایی، و یا بیش از حد مانند خالکوبی به نظر می رسد. (2003a,4 Cartwright-Jones)

3-2-3-حنا و حنابندان درایران
برای آشنایی با حنا و کاربردهای آن در میان ایرانیان، نخستین گام بررسی فرهنگ‏های واژگان است:
در “فرهنگ دهخدا” حنا را به این صورت تعریف می‏کند: « [ح ن ن](ع.اِ). برگ معروفست و بدان رنگ کنند. گیاهی است که کشت می‏شود و مانند درختان بزرگ می‏گردد، برگ و شاخه‏های آن مانند برگ وشاخه‏های انار و شکوفه‏های آن سپید است. خضاب از برگ آن گرفته می‏شود.» در فرهنگ قیّم (1384، 425) حِنّاء] حنا-اسم[:] گیاه شناسی[حنا؛ جمع: حُنآن ، و در “فرهنگ آنندراج” ذیل مدخل حنا آمده‏است‏: «برگ معروف که بدان دست و پا را نگار بندند و فارسیان بتخفیف و اماله نیز استعمال نمایند و شبستان نیز از تشبیهات اوست. دانش:“ شب عید است و‏می‏بینم قدح در دست رنگینش ……. شبستان حنا هست و چراغ روشنی دارد.» و در توصیف حنا بستن و حنا مالیدن آمده‏است‏: «در محاوره حنا بستن مخصوص زنان است و مالیدن مخصوص مردان و بر این قیاس است: حنامالیده و حنابسته.» “فرهنگ بزرگ سخن” بیان می‏دارد که حناگرد بسیار نرم سبز رنگی از گیاهی به همین نام است که مصرف دارویی دارد و خیس کرده آن برای رنگ کردن پوست و مو به کار‏می‏رود و]…[ در فرهنگ الموارد(1385،458) حِنّا: گیاه حنا و حَنّا: حنا زد و حنا گذاشت، و در فرهنگ آذرنوش(1316، 144) حَنّاء هـ :سرخ رنگ کردن(چیزی را با حنا)، حنایی کردن(چیزی را) و حِنّاء: حنا و تَمرُ الحِنا( عامیانه: tamr el-hinna) گیاه حنا تعریف شده است. ابواریحان بیرونی در کتاب “الصیدنه فی الطب” نام گیاه حنا به سریانی “طفری دحقرا ” (طرفادقفرا) بیان کرده، منظور وی از الیَرَنَّا الحِنّاء، درخت سرخ حنا39 است.وی نامهای دیگر گیاه حنا، رقون، رقان، والعُلّام و الارقان40 ذکر کرده است. (ابوریحان بیرونی1370، 227)
مدارک و شواهد از حنا در ایران پراکنده است، اما استفاده مداوم زنان از حنا برای تزئین مو و بدن بسیار واضح است. زنان آشوری از حنا برای زینت دست و پا خود در مراسم عروسی در 8 قرن پیش از میلاد استفادهمیکردند. (Cartwright-Jones 2009b,9) شواهدی وجود دارد که زنان فارسی الگودهی پیچیده در دستان خود را با حنا برای حداقل یک هزار سال ایجاد کردهاند، و تکنیکها و سنتها ممکن است، پیشتر در تاریخ ادامه یافته باشد. ( همان، 78)
پلینی دانشمند رومی یک دایره المعارف از جهان خود در قرن اول میلادی نوشت. او از حنا به عنوان بخشی از Regale41Unguentum، یا ” مرهم سلطنتی “برای پادشاهان اشکانیان اشاره کردهاست.]…[ مرهم سلطنتی ترکیبی از حنا بود، و به منظور نقاشی بدن استفاده میشده.Cartwright-Jones 2003c, 1- 2))
مجسمه ملکه ناپپرآسو42 ایلام، از معبد نینهورسگ43، در شوش، در قرن 14 پیش از میلاد، که در حال حاضر در موزه لوور نگهداری میشود، دارای علائمی در انگشتان دست، مطابق با لکههای حنا است. (Cartwright-Jones 2009b,9)
در حجاری و نقوش برجسته آشوری از صفوف منظم سلطنتی نمرود در 865 پیش از میلاد در موزه بریتانیا هنوز هم اثری از رنگدانه قرمز در کف دست و پای شاه و برخی از درباریان او وجود دارد. این را میتوان تعبیر کرد برای نشان دادن اینکه حنا برای پای مردان سلطنتی در موارد تشریفاتی مناسب بودهاست. Cartwright-Jones 2003c, 3))
هنر بدن حنا به عنوان یک فرم هنری و اجتماعی در میان زنان در ایران انجام میشده، و بخشی از موقعیت اجتماعی در میان زنان طبقه ممتاز عصر برنز برای قرنها در آن منطقه بودهاست. همچنین شواهدی وجود دارد که زنان به حنا با کیفیت بالا دسترسی داشتند و نیز آنها از مواد افزودنی و تکنیکهای ضروری برای ایجاد لکههای بسیار تیره آگاه بودند. (Cartwright-Jones 2009b,11)
استفاده از حنا در ایران با فرهنگ مردم این سرزمین درآمیخته‏است‏. رسوم مختلفی از جمله شبحنابندان، همچنین رسم حنابستن دست و پا برای زنان و ریش برای مردان و نیز رنگکردن مو با حنا که احتمالاً با سفارش دین اسلام رواج یافته‏است، کاربرد حنا را در ایران تضمین می‏نموده‏است‏. رواج کاربرد حنا در ایران پس از اسلام با استفاده از منابع گوناگون روشن می‏شود.44
یکی از این منابع بسیار قابلتوجه، نقاشی‏های ایرانی متعلق به قرون گذشته است. با اندکی دقت در این نقاشی‏ها می‏توان به طرح‏های حنا روی دست و پای اشخاص حاضر در آن‏ها پیبرد. «مردان تصاویری از زنان را با حنا نقاشی میکردند، و درباره آن مینوشتند، اما آنها حنا را از دیدگاه تجربه مردانه مشاهده میکردند. حنا تا حد زیادی هنر و تجربه زنانه بود، اما آنها بیان خود را از حنا ثبت نکردهاند.» (همان،14)

درصد واقعی از نسخههای خطی نشان حنا بر روی زنان بسیار کم است، قطعا کمتر از پنج درصد است. Cartwright-Jones 2009b, 79)) نوک انگشتان، پاها و دستهای زنان که با حنا رنگآمیزی شده در هنر اسلامی از قرن 9 تا به امروز به تصویر کشیدهشدهاست. زنان پوشیده شده از حنا در این نقاشیها معمولا زنان جنسی بالغ هستند؛ کودکان و زنان یائسه به ندرت با حنا به تصویر کشیدهشدهاند. روسپیها و فاحشهها، زنان حرمسرا و زنان دیگر که خوش اندامی آنها ارزش دارد تقریبا همیشه با حنا به تصویر کشیدهشدهاند. (Cartwright-Jones 2003a,13)
نقوش بر دستان

دیدگاهتان را بنویسید