دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

در ديگر حكايات، ديوانگانی را مي‌بينيم كه خرافات رايج ميان مردم را به سخره مي‌گيرند و يا دیوانه‌ای را می‌بینیم كه با مشام تيز معنوي، بوي بدِ اهلِ بازار را كه لابد ناشي از حيله و غفلت و منفعت‌طلبي بازاريان است، تشخيص مي‌داده و هنگام عبور از بازار، بينيِ خود را مي‌گرفته تا بوي بد، مشام او را نيازاراد. (عطار،1386، 267)

امّا با اين همه نبايد پنداشت كه ارتباط عقلاءالمجانين با مردم و نقش اجتماعي آنها تنها در اين انتقادات اخلاقي محدود مي‌شود؛ بلكه ايشان در كنار اين اعتراضات، از رنجي كه مردم متحمل مي‌شدند و يا بي‌عدالتي‌هايي كه در حقشان مي‌شد، بسيار رنجور و دردمند بودند و براي بهبود شرایط اجتماعی، ابايي از عتاب‌هاي تند با سلاطين و خلفا نداشتند و حتي در اين‌باره به سبب مصائبی كه گريبانگير مردم بود، در عين انس و رابطه‌ي عاشقانه‌ای كه با خداوندداشتند، اعتراض‌ها و انتقادهاي جسورانه‌اي به حضرت حق مي‌كردند. به عنوان مثال، به این حکایت منطق‌الطير توجه کنید:

در مصر قحطي شديدي پديد آمده بود و جان بسياري از مردم را ستانده بود. بعضي از شدّت گرسنگي، گوشت مردگان مي‌خوردند. يكي از عقلاي مجانين چون اين وضع را ديد، با بیانی ساده و تاثّر برانگیز، خطاب به خداوند گفت:

اي دارنده‌ي دنيا و دين   چون نداري رزق،كمتر آفرين

(عطار3،1388: 359)

البته بايد در نظر داشت كه از ميان همه‌ي مؤلفاني كه حكايات عقلاءالمجانين را نقل كرده‌اند، این، عطار نيشابوري است كه به اين قبيل حكايات گزنده‌ي انتقادي – اجتماعيِ ديونگان، توجه بسیار نشان داده است؛ همچنانکه بسامد حكايات “گستاخي ديوانگان با خدا” در آثار عطار با آثار ساير نويسندگان قابل قياس نيست. اين مسئله، بي‌شكّ، به سبب روح دردآشنا و شخصيّت چندبعدي عطار است که اشتغالات او به عوالم معنوی، او را از توجه به نابسامانی‌های اجتماعی و رنج مردم بازنداشته و همچنین نقش راويان و ناقلان داستان‌ها را در انتخاب يا خلق آنها اثبات مي‌كند.

2-10-2- عقلای مجانین و امور سياسي

آنچه بيش از همه، در حكايات عقلاي مجانين شگفتي مخاطب را برمي‌انگيزد و وي را غافلگير مي‌کند، دگرگونه ديدن و دگرگونه انديشيدن ديوانگان است. در حقيقت نوعي “عادت‌ستيزي” با ذات عقلاي مجانين عجين شده كه حضور آن را در همه جا مي‌بينيم: از تصورشان نسبت به خدا گرفته تا نگرششان به مناسبات اجتماعي و از ذهن پيچيده‌ی ايشان گرفته تا زبان غيرعادي و رمزي آنها. رابطه‌ي آنها با صاحبان قدرت سياسي نيز از اين قضيه مستثني نيست. در حكايات بسياري ديوانگان را مي‌بينيم كه با زير پا نهادن هنجارهاي مرسوم جامعه در مواجهه با قدرتمندان، در حال نزاع با اميران و وزيران و سلاطين و خلفايند. بر همين اساس، هيچ شگفت نيست كه ايشان خليفه‌ی مقتدر عباسي –‌هارون‌الرّشيد – را با نگاه تحقيرآميز بنگرند و او را با نام كوچك صدا كنند(عطار2،1388،330)و يا اينكه يكي از آنها را ببينيم كه در مقابل صاحب منصبي كه با جلال و شكوه در موكبي در حال گذر است، مشتي خاك برگيرد و به او بگويد از اين مشتي خاك اين همه كبر و رعونت به دور است.(همان،281)

 

2-10-2-1-ارتباط زبان و قدرت در حکایات عقلای مجانین

تجلی ذهن عصيان‌گرِ مجانین كه دائم در حال تحقير و تقدّس‌زدايي از زورمندان است، به خوبي در زبانشان پیداست، زيرا در حقيقت “زبان” چيزي جز «ذهن» نيست و «ذهن» چيزي جز «زبان» نيست. (شفیعی کدکنی،1384: 90) يعني همان‌گونه كه ذهن مجانين، هنجار مرسوم رابطه با ارباب قدرت را – كه آميزه‌اي از ترس و طمع است – برنمي‌تابد، زبانشان نيز از رعايت بلاغت رسمي و شكل مرسوم و جدّي سخن كه بالطبع مورد استفاده و حمايت مراكز قدرت يا علماي رسمي بوده، بيزار است. البته عقلاي مجانين در اين راه با نهضت صوفيه همگام بودند: گروهي از صوفيه نيز همچون مجانين با برگزيدن سلوك فردي و اجتماعي متفاوت و استفاده از “زبان اشارت” به جاي “زبان عبارت” و انتخاب پوشش متفاوت، دست به ايجاد نهادي غيرحكومتي (مردم‌نهاد NGO) زدند كه نظام اخلاقي- ارزشي رسمی را نفی می‌کرد. ایشان جهان بيني متفاوت با برداشت‌ها و قرائت‌هاي رايج علماي رسمي و قدرتمندان را پيشنهاد مي‌دادند و علاوه بر نقش معنوي و اخلاقي، وظايف يك حزب سياسي را نيز در جامعه‌ی تک صدایی و استبداد زده‌ی روزگار خود انجام مي‌دادند. باختين در اين‌ زمينه مي‌گويد: « به همين دلیل، عارفان هم در ويژگي‌هاي ظاهري و رفتاري خود شيوه‌اي متفاوت با هنجارهاي اجتماعي در‌پيش گرفتند و هم در حوزه‌ي زبان، هنجارِ معروف را شكستند تا با اين وسيله ادراك خودكار مردم از جهان و زندگي را ضعيف كرده، دركي متفاوت در ذهنيت اجتماعي به وجود آوردند؛ زيرا درك مبتني بر عادت، پذيرش و تسليمي بي‌چون و چرا در قبال بايد و نبايدهاي ديكته شده را به همراه مي‌آورد.(مشرف،1385،137) صوفيه با تقدّس‌زدايي از مفهوم‌هاي پذيرفته شده‌ي حاكم، زمينه‌ي آزاد كردن ذهنيت اجتماعي از اين قيود اسارت بار را فراهم كردند؛ بدين ترتيب، صوفيه عليه منطقِ ‌ترس قيام كردند و به تعبير باختين، نظريه‌پرداز بزرگ ادبي قرن بيستم، به ايجاد نوعي «كارناوال» ادبي توفيق يافتند. نسبي كردن مفاهيم مطلق شده، تصفيه‌سازي از روي فرهنگ رسمي و تقدس‌زدايي از آن فرهنگ و مفاهيم مطلقه‌ي آن، هدف اصلي پديده‌اي است كه هرچند قدمت طولاني در ادبيات فارسي دارد؛ ولي امروزه «كارناوال‌سازي» ناميده شده است. برادفورد می‌گوید: كارناوال‌سازي در ادبيات صورت‌هاي مختلفي به خود مي‌گيرد، انواع نقيضه و پارادوكس، منطق‌شكني، گفتارهاي خلاف عرف و عادت، طنز و هزل و هجو و وارونه‌سازي معنايي از جمله شگردهايي است كه براي ضربه زدن بر مفهوم‌هاي جبريِ مطلق شده در اذهان مردم به كار گرفته مي‌شد تا با شكستن عظمت آنها، وحشت و اطاعت قلبي عمومي نسبت به آن نيز زايل شود و در نتيجه، ذهن به نوعي آزادسازي خود از قيدهاي اسارت‌بار توفيق يابد.(همان: 281)

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

الف) آشنایی با شرایط اجتماعی و افکار و گفتارِ عقلای مجانین

ب) کاوش در مورد نقش سیاسی- اجتماعی عقلای مجانین در جامعه

ج) پژوهش در مورد رابطه‌ی عقلای مجانین و نهضت تصوف

د) تحلیل رابطه‌ی ذهن و زبان عقلای مجانین بر اساس مدل ” برخورد جهان‌های موازی”

ه) بررسی عناصر زبانی همچون: شطح، طنز و پارادوکس در حکایات عقلای مجانین

و) بررسی و طبقه بندی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطار

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری