دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها

قسمتی از متن پایان نامه :

رادویانی می­گوید: «یکی از جمله­ی بلاغت آن است کی شاعر اندر بیت حکمتی گوید، آن به‌ راه مثل بود.» (ترجمان البلاغه، 1949: ص 84) مؤلفان کتب بدیع چنین کاربردی را در شعر و نثر
«ارسال­المثل» خوانده‌اند.

این تعریف با اندک تغییری در آثار اهل بلاغت نمودار است، از جمله: در کتاب المعجم‌ (شمس قیس رازی، 1371: ص 263)؛ حدایق السحر فی دقایق الشعر (وطواط 1362: ص 55-56) مدارج البلاغه (هدایت،­ 1357: ص 26) و ده‌ها کتاب بلاغی دیگر (رادفر 1368: ج /1ص 58-86)

در تمامی تعاریف، ارسال­المثل خاص شعر دانسته شده است و جملگی قدما و متأخران‌ این آرایه را موجب آرایش و تقویت کلام و نیز نشانه­ی قدرت گوینده دانسته­اند؛ از جمله در کتاب فنون بلاغت و صناعات ادبی (همایی، 1339: ص 47) می­خوانیم: «گاه باشد که آوردن یک‌ مثل در نظم و نثر یا خطابه و سخنرانی اثرش در پروراندن مقصود و جلب توجه خواننده و شنونده بیش از چندین بیت منظوم و چند صفحه مقاله و رساله باشد.»

برای نمونه ؛ مثل: «کلاغ خواست راه رفتن کبک را بیاموزد، راه رفتن خود را هم فراموش‌ کرد» در شعر چندین شاعر به طریق ارسال­المثل به­کار رفته است:

عاقبت از خامی خود سوخته
کرد فراموش ره و رفتار خویش‌
کلاغی تک کبک در گوش کرد
  رهروی از کبک نیاموخته
ماند غرامت زده در کار خویش
(جامی، تحفه الاحرار، 134)

تک خویشتن را فراموش کرد
(نظامی، شرف‌نامه، 178)

مولانا «مثل مرغی که انجیر می‌خورد نوکش کج است» را این­گونه در شعر خود گنجانیده است:

«بر سماع راست هرکس چیر نیست‌   طعمه‌ی هر مرغکی انجیر نیست»
(امثال و حکم دهخدا)

عطار همین مثل را این­گونه در شعر خود درج کرده است:

گـر بـرادر هـمـچـو حـاتـم شـیـر خـورد               هـر کـجا مـرغـی اسـت کـی انجیـر خـورد

شمیسا ساختار ارسال­مثل را چنین می‌داند: «دو جمله بدون ذکر ادات تشبیه به­هم تشبیه‌ شوند و مشبه، ضرب‌المثل باشد، در این صورت غرض از تشبیه تأکید تشبیه است.» (شمیسا، 1374:ص 63)

 

 

 

حال اگر شاعری دو مثل را در شعر خود درج کند. به آن «ارسال المثلین» گویند، نظیر:

ندانست یک جا بود دام و دانه
ج
  به پای خود آمد به سلاخ‌خانه

که متضمن دو مثل است:

1- هر کجا دانه است، دامی هست؛

2- به پای خود به سلاخ‌خانه رفت؛

شمس قیس رازی اشاره‌ای به این آرایه نمی‌کند، امّا رشید الدین وطواط (وطواط، 1362:ص 56) و رضا قلی‌خان هدایت (هدایت، 1357:ص 28) از این آرایه نام می‌برند و بیت زیر را از ابوالفتح‌ بستی شاهد می‌آورند:

نه هرکه تیغی دارد به حرب باید رفت   نه هرکه دارد تریاک زهر باید خورد

و این نمونه از ظهیر فاریابی:

نه هر زنی به دو گز مقنعه است کدبانو
ج
  نه هر سری به کلاهی سزای سالاری است

و یا این بیت مشهور حافظ:

نه هرکه چهره برافروخت دلبری داند   نه هرکه آینه سازد سکندری داند
(دیوان120)

و ممکن است در بیتی بیش از دو مثل گنجانده شود که به آن ارسال­الامثال گویند. (کاشفی، 1369: ص 82) لیکن مؤلف هیچ نمونه­ای ارائه نمی­دهد و ما نیز نیافتیم. در کتب بلاغی شاهد مثال برای ارسال­المثلین کمتر دیده می‌شود و مثالهایی نیز که برای ارسال­المثل آمده است اغلب‌ جنبه­ی حکمت دارند تا مثل. در فرهنگ بلاغی- ادبی (رادفر، 1368: ص 85) به نام­های دیگری‌ چون «ارسال­المثل فی البیت» و «ارسال­المثلین فی البیت» نیز اشاره شده است.

شاعران از مثل به طریق ارسال­مثل به دو گونه در شعر خود استفاده می‌کنند:

1- گاه عین مثل رایج در شعر درج می‌شود؛ برای نمونه:

«گر بارکشی زیار سهل است
به صوت بلبل و قمری اگر ننوشی می
چو دید قهر تو زین پس معالجت نکند
زی تیر نظر کرد و پر خویش در آن دید
عیب جوانی نپذیرفته‌اند
  گر یار اهل است کار سهل است»
(اوحدی مراغه‌ای، به نقل از امثال و حکم دهخدا)

علاج کی کنمت «آخر الدواء الکی»
(حافظ، دیوان، 298)

چنین زنند مثل «آخر الدوا الکی»
(کمال­الدین اسماعیل، دیوان، ص 514)

گفتا ز که نالیم که «از ماست که بر ماست»
(ناصر خسرو، دیوان، 499)

«پیری و صد عیب» چنین گفته‌اند
(نظامی، مخزن­الاسرار، ص 327)

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوالاتی که در این پژوهش دغدغه‌ی ذهنی پژوهنده خواهد بود موارد زیر است:

1- چه ابیاتی از آثار نظامی وارد قلمروی ضرب‌المثل‌ها شده است؟

2- چه ضرب‌المثل‌هایی از فرهنگ عامه وارد آثار نظامی شده است؟

3- آیا نظامی به ضرب‌المثل‌های زبان فارسی افزوده است یا بیشتر از آن وام گرفته است ؟

4- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه سطحی از زندگی معیشتی بهره گرفته‌اند؟برای نمونه زندگی معیشتی کشاورزی و روستایی، معیشتی – شهری و درباری و … .

5- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه ویژگی‌های فرمی برخوردارند؟ مثلا عنصر مسلط بر انواع تشبیه کدام است؟ یا نوع استعاره‌های موجود در ضرب‌المثل‌ها از چه گونه‌ای است؟

6- ضرب‌المثل‌های موجود درآثار نظامی با بافتی که در آن به کار رفته است چگونه ارتباطی دارد؟ آیا اقتضای داستان و روایت است که نظامی از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند و یا اینکه ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی جهت نمایش و به رخ کشیدن معلومات شاعر است؟ و ارتباط چندانی با بافت متن و روایت ندارد؟

7- ضرب‌المثل‌ها در واقع از پشتوانه‌های فرهنگی یک شاعر حکایت می‌کنند و توانایی او را در تسلط به میراث شفاهی و کتبیش نشان می‌دهند. ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه پشتوانه‌های فرهنگی اخذ شده است؟ آیا تماماً از فرهنگ عامه است یا از قرآن و حدیث و اقوال متصوفه یا سایر حوزه‌های فرهنگی در جهان اسلام نیز بهره برده است؟

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها