دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها

قسمتی از متن پایان نامه :

جز این چون میتوان قید مثل یا مانند را ابتدای ” خروس بی­محل” گذارد و مبنای آن تشبیه نیز هست، باز مثل به حساب می‌آید نه کنایه. اما برای کنایاتی چون ” دست از پا خطا کردن” ” از پا افتادن ” و … نمی‌توان ریشه یا مضرب یافت.

نخستین بار محمد پروین گنابادی (پروین گنابادی 1356 : 182) به این نکته اشاره می‌کند. وی عبارت “یعنی کشک” را مثال می‌آورد که در مجمع­الامثال حبله رودی در شعری به نقل از باقر کاشی به­کار رفته است:

ای چشمه حیوان زدوات تو به رشک
در وادی خوشنویس ای نادر عصر
  ریزد قلم عطارد از رشک تو اشک
مانند تو پیدا نشود یعنی کشک

این تعبیر در بدیهه­گویی ملک­الشعرای بهار نیز به­کار رفته است آن­گاه که به قصد آزمون چهار کلمه: “رازقی” ” سیگار” ” لاله” و “کشک” را در یک رباعی این چنین می‌گنجاند:

ای برده گل رازقی از روی تو رشک
گفتم که چو لاله داغدار است دلم
  در چهره مه ز دود سیگار تو اشک
گفتی که دهم کام دلت یعنی کشک

آنگاه پروین گنابادی ریشه آن را به نقل از حبله رودی چنین می­نویسد:

“ظاهرا در اصل یعنی که شک بوده که استفهام تقریری است: یعنی در این شک نیست” و در ادامه ریشه مثل را به نقل از عصر دانش و هبله رودی می‌آورد که برای پرهیز از طولانی شدن بحث از ذکر آن صرف نظر می­کنیم. برای دیدن تمام روایات آن می­توان به کتاب داستان‌ها امثال (ذوالفقاری، 1384 : 896-897) مراجعه کرد. پروین گنابادی در ادامه می‌نویسد:

“اینک ببینیم این لغت ترکیب لغت است یا کنایه یا مثل؟ تردیدی نیست که چنین ترکیب لغوی در فارسی نداریم، خواه از لحاظ شکل و خواه از لحاظ معنی. اما برای اینکه معلوم شود آیا کنایه است (برحسب تصور صاحب چراغ هدایت ومولف فرهنگ لغات عامیانه) یا مثل است(برحسب نظر حبله رودی و امیر­قلی امینی) ناگزیریم پس از باز گفتن فرق میان کنایه و مثل تعیین کنیم که این ترکیب چیست.

کنایه آن است که هر کلمه آن در عین این­که معنی لغوی خود را از دست نداده، به شیوه مجاز به­کار نرفته باشد. روی هم رفته از مجموع کلمه­ها معنای مجاز دیگری به­دست آید و مورد و مضربی خاص هم نداشته باشد، مانند: ” سر به سر گذاشتن”، ” دست از کار کشیدن”، ” از کاری سرد شدن” و جز این­ها.

مثل ترکیبی است که از مجموع آن ؛ مفهوم دیگری به­دست آید و دارا ی مورد و مضرب باشد. مورد مثل حکایت یا ریشه‌ای است که درباره آن نقل می‌کنند و چه بسیار از مثل‌ها که مورد آن­ها فراموش شده و نامعلوم است.

مضرب مثل جایی است که آن را باز می‌گویند و چنان­که دیدیم ترکیب یعنی کشک هم مورد داشت که حبله رودی و امینی آن را نقل کردند و هم مضرب داشت که حبله رودی و لغت نویسانی ماننده صاحب چراغ هدایت و مولف فرهنگ عامیانه آن را باز گفته، با اینکه آن را کنایه دانسته بودند، بنابراین می‌توان این ترکیب را مثل شمرد نه کنایه.

به نظر نگارنده برای باز شناختن کنایه و مثل و جدا ساختن آن‌ها از یکدیگر باید به چنین شیوه‌ای دست یابید و یکایک آن‌ها را از این نظر بررسی کرد و مثل‌ها را بدین­سان از کنایه باز شناخت و هر یک را در حای خود آورد. درباره مثل و و ارسال­مثل و جمله‌ها و بیت‌ها یا مصراع‌هایی از بزرگان و شاعران که زبانزد عام و خاص می­شود نیز باید به تحقیق پرداخت و سه گونه مزبور را هر یک جداگانه آورد و برای گونه دوم نامی همچون “زبانزد سخن” یا ترکیبی دیگر برگزید.

پس کنایاتی ریشه­دار اعم از ریشه­ی داستانی یا تاریخی و خرافی جزء خانواده­ی امثال به­شمار می‌آیند؛ مثل: “آرد نماند”، ” از آسمان افتاده”، ” از هر خر”، ” بز اخفش”، “خر کریم نعل کردن”، ” قوز بالاقوز”، “مسجد مهمان کش”، ” یار غار”، ” نخش را کشیدند”، ” نعش تعزیه”، ” لحاف ملا “،
” گاو توس”، ” کور مصلحتی” و … که شرح همگی آن­ها در کتاب داستان‌های امثال (ذوالفقاری 1384) آمده است.

تفاوت دیگر کنایه و مثل آن است که ممکن است در ساخت مثل یکی از کلید واژه‌های اصلی یک کنایه باشد. مثلا: ” سر خر” کنایه از مزاحم است که در این مثل به­کار رفته است: ” این سر خر را که راه داد به بستان”(بهمنیار)

 

 

و یا ” گره به باد زدن” کنایه از کار بیهوده است که در شعر زیر مثل شده است:

گره به باد زنی خویش را برنجانی   گره به باد زدن هست عین نادانی
(بهمنیاری)

و یا ” تشت از بام افتادن” کنایه از رسوایی است در این شعر سلمان ساوجی مثل شده است:

طبل پنهان چه زنم تشت من از بام افتاد.(سلمان ساوجی 1336 : 142)

و یا ” کم گرفتن” کنایه از بی­اعتنایی است که در این مثل دو بار به­کار گرفته است:

کمم گیری کمت گیرم نمرده ماتمت گیرم! (امینی. بیتا)

اما هیچ­گاه کنایه با توجه به تعاریف و ویژگی‌ها و وجه تمایزهای یاد شده به­طور مستقل مثل به­شمار نمی‌آید.

2-7- شیوه‌های خاص شاعران در کاربرد ارسال­مثل

فردوسی اغلب راوی خود را (دهقان، پیر، خردمند، …) ذکر می‌کند:

چه گفت آن خردمند با رأی و هوش   که با اختر بد به مردی مکوش
(ب 12557)

در شاهنامه اغلب مثلها تغییر شکل یافته‌اند و کم‌تر به همان شکل رایج استفاده می‌شوند.

تعداد زیادی از امثال فردوسی با ابیاتی نظیر«چنین است کردار گردان سپهر» «چنین است‌ رسم سرای درشت» «چنین است کردار این پر فریب» «چنین است آیین و رسم جهان»، چنین‌ است این گنبد تیز گرد» و نظایر آن آغاز می‌شود و سپس در مصراع بعد مثل را می‌آورد:

«چنین است رسم سرای درشت   گهی پشت بر زین گهی زین به پشت»

اغلب مصراع‌های آخر اشعاری عنصری در حکم مثل یا حکمت است. گاه نیز خود بر مثل‌ بودن آن‌ها تأکید دارد:

مگر به من گذرد، هست در مَثَل که رسن   اگرچه دیر بُوَد، بِگْذرد سوی چنبر
(دیوان66)

فعل آلوده گوهر آلاید «از خم سرکه سرکه پالاید» (دیوان341)

 

 

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوالاتی که در این پژوهش دغدغه‌ی ذهنی پژوهنده خواهد بود موارد زیر است:

1- چه ابیاتی از آثار نظامی وارد قلمروی ضرب‌المثل‌ها شده است؟

2- چه ضرب‌المثل‌هایی از فرهنگ عامه وارد آثار نظامی شده است؟

3- آیا نظامی به ضرب‌المثل‌های زبان فارسی افزوده است یا بیشتر از آن وام گرفته است ؟

4- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه سطحی از زندگی معیشتی بهره گرفته‌اند؟برای نمونه زندگی معیشتی کشاورزی و روستایی، معیشتی – شهری و درباری و … .

5- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه ویژگی‌های فرمی برخوردارند؟ مثلا عنصر مسلط بر انواع تشبیه کدام است؟ یا نوع استعاره‌های موجود در ضرب‌المثل‌ها از چه گونه‌ای است؟

6- ضرب‌المثل‌های موجود درآثار نظامی با بافتی که در آن به کار رفته است چگونه ارتباطی دارد؟ آیا اقتضای داستان و روایت است که نظامی از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند و یا اینکه ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی جهت نمایش و به رخ کشیدن معلومات شاعر است؟ و ارتباط چندانی با بافت متن و روایت ندارد؟

7- ضرب‌المثل‌ها در واقع از پشتوانه‌های فرهنگی یک شاعر حکایت می‌کنند و توانایی او را در تسلط به میراث شفاهی و کتبیش نشان می‌دهند. ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه پشتوانه‌های فرهنگی اخذ شده است؟ آیا تماماً از فرهنگ عامه است یا از قرآن و حدیث و اقوال متصوفه یا سایر حوزه‌های فرهنگی در جهان اسلام نیز بهره برده است؟

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها