دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

– ابوالقاسم نیشابوری

 

آنگونه که تذکره نویسان و مورخان ثبت کرده اند‌، ابوالقاسم نیشابوری در روزگار خود دانشمندی ممتاز و مشهور بوده، با این همه، باید اقرار کرد که آگاهی ما از زندگی وی بسیار کم است. این آگاهی‌ها محدود می‌شود به اطلاعاتی که  خودِ مولف در لابلای مطالب کتاب به ما می‌دهد و آگاهی‌های مختصر و گاه تکراری که از کتاب‌هایی چون: تاریخ نیشابوری( منتخب من السیاق )، العبر، تاریخ جرجان، المنتظم، الوافی بالوفیات، طبقات المفسرین سیوطی، طبقات المفسرین داودی و سرالسرور قاضی غزنوی به‌دست می‌آید.(نیشابوری، 1987: 2)

از مجموع این اطلاعات می‌توان فهمید که نام دقیقِ مولفِ “عقلاء المجانین”، ابولقاسم حسن بن محمد بن حبیب نیشابوری است. از سال تولد او اطلاع دقیقی در دست نیست اما آنگونه که خود، در جایی از کتابش اشاره کرده است، وی در سال 338 هجری قمری – که احتمالاً سال‌های جوانی خود را سپری می‌کرده- در مروالرود از ابو احمد قریشی روایتی شنیده است؛ در نتیجه می‌توان حدس زد که وی در نیمه‌ی اول قرن چهارم متولد شده است. نیشابوری احتمالاً از خاندانی اهل علم برخاسته است؛ زیرا در کتابِ خود چند جا اشعاری از پدر خود ذکر می‌کند و گاه روایتی به سند پدرش نقل می‌کند، همچنین یک جا به کتابِ جدش اشاره می‌کند و به آن ارجاع می‌دهد. همه‌ی منابع، او را صاحبِ تفسیری مهم بر قرآن کریم می‌دانند؛ که متاسفانه این تفسیر بدست ما نرسیده است. به سبب مهارتش در تفسیر قرآن می‌توان پنداشت که وی در علومی چون: ادبیات، صرف و نحو، تاریخ، قصص و مغازی، سیره، حدیث و روایت و منشعبات آنها که از لوازم ضروری تفسیر قرآن است، تسلط داشته؛ این مطلبی است که هم تذکره‌ها و هم قراینی که از کتاب عقلاء المجانین بدست می‌آید، آن را تایید می‌کند. شهرت نیشابوری در روزگارِ خود، بیشتر بسبب تفسیرش بر قرآن کریم بوده. سیوطی در موردِ ابوالقاسم نیشابوری می‌گوید: «انّه اشهر مفسری خراسان»( بی شک او مشهورترین مفر خراسان بود) و عبدالغافر فارسی نیز اشاره می‌کند: «له التفسیر المشهور و انتشر عنه بنیسابور العلم الکثیر و صارت تصانیفه الحسان فی الافاق »( او صاحبِ تفسیر مشهوری هست و علوم بسیاری را در نیشابور نشر داد و کتاب‌های گرانقدرش در همه جا [مشهور] است) و حافظ ذهبی نیز او را مفسر قرآن خوانده و نوشته است که «صنّف فی علوم القرآن و الآداب »(در علوم قرآنی و ادبیات آثاری دارد) در اعلام زرکلی به دو کتاب نیشابوری اشاره شده است، یکی همین کتاب “عقلاء المجانین” و دیگری کتاب “تنزیل و ترتیبه” که نسخه‌ی خطی آن در کتابخانه‌ی ظاهریه‌ی دمشق موجود است.

علاوه بر تفسیر، وی در علمِ حدیث و روایت نیز شهرت داشته. درمورد او گفته اند که از کسانی چون ابی حاتم بن حبان حدیث شنیده و از کسانی چون: اصم، ابی زکریا عنبری، ابی عبدالله الصفار، ابی محمد المزنی، ابی بکر محمد بن عبد الواحد الحیری و ابی الفتح محمد بن اسماعیل الفرغانی، حدیث نقل کرده است. (همان) در تاریخ جرجان نیز از سفر او به جرجان و اقامتش در رباط دهقان برای روایت حدیث سخن گفته شده است. بنظر می‌رسد مجالسِ تعلیم و وعظ و تذکیر وی، در خراسان مشهور بوده و از دور و نزدیک، مشتاقان را به خود جلب می‌کرده؛ عبد الغافر فارسی می‌نویسد: او به اهلِ تحقیق درس می‌داد و برای عوام موعظه می‌کرد. در کتاب “بغیه” در مورد مجالس علم او نوشته شده: او به همشریانش رایگان علم می‌آموخت اما از کسانی که از شهر‌های دیگر به مجلس درس او می‌شتافتند، اگر غنی بودند، پول می‌گرفت و اگر فقیر بودند، در اِزای تعلیم آنان را در باغ خود برای آبیاری بکار می‌گرفت. تذکره نویسان از جمله سمعانی در کتاب “الانساب” نوشته اند که نیشابوری ابتدا کرامی مذهب بود ولی بعد، این مذهب را ترک کرد و شافعی شد.

به‌نظر می‌رسد، نیشابوری همواره گرایشات صوفیانه و زاهدانه در سلوک خود داشته است و این نکته‌ را می‌توان از حال و هوای کتاب “عقلاء المجانین” نیز دانست. تاریخ وفات او را همه‌ی تذکره نویسان بدون اختلاف در ذی الحجه سال 406 ه ق ثبت کرده اند.(پورجوادی، 1366: 3)

مطالعه ی کتاب “عقلاء المجانین”ِ نیشابوری، نکاتِ دیگری را در مورد مولف روشن می‌کند: اول اینکه انتخاب این عنوان برای یک کتابِ مستقل، آن هم در دوران عقل‌گرایی و رنسانس اسلامی، نشان از حسنِ طبع و ذوقِ سلیمِ مولف دارد. دیگر اینکه نیشابوری بر خلاف مولفانی چون جاحظ که به حکایت دیوانگان از دریچه‌ی طنز و شوخی نگریستند، نگاهی جدی و عمیق  به مجانین داشته؛ وی همه جا همدلی و موافقت خود را با حالاتِ صوفیانه‌ی مجانین نشان می‌دهد. نکته‌ی دیگر آنکه نیشابوری کوشیده تا حکایاتی را که نقل می‌کند کاملاً مستند و موثق باشد از این‌رو به شیوه‌ی محدّثان، تقریباً قبل از همه‌ی حکایت‌ها و گزارش‌ها، سلسله اسنادِ راویان آن را نیز ذکر می‌کند. آنچه بیش از همه، اعجاب و تحسینِ خواننده‌ی “عقلاء المجانین” را بر می‌انگیزد، تسلط و دانش مولف در موضوع کتاب و علوم مرتبط با آن از جمله ادبیات عرب و تاریخ است زیرا نیشابوری، بعد از بیان هر مطلب در مورد عقلای مجانین، اطلاعات و مطالب ادبی و تاریخی بسیاری، پیرامون آن ذکر می‌کند.

 

 

3-2-چاپ‌های “عقلاءالمجانین”

 

“عقلاء المجانین” نیشابوری را ظاهراً اولین بار “پل لوزن” آلمانی در رساله‌ی دکترای خود در سال 1912 م معرفی کرد و همزمان حکایات بهول از این کتاب را به آلمانی ترجمه کرد. متن کامل “عقلاءالمجانین” برای اولین بار به همت “وجیه فارس الکیلانی” با مقدمه‌ی استاد “محمد کرد علی” (رییس سابق مجمع اللغه العربیه‌ی دمشق) در سال 1343 ه ق در دمشق، و برای دومین بار در سال 1387 ه ق با تعلیقات “محمد بحر العلوم” در نجف چاپ شد. البته هر دو چاپ، بر اساس نسخه‌های مغشوش و با تصحیحی غیر انتقادی از متن “عقلاءالمجانین” بود. در نهایت دکتر “عمر الاسعد” تصحیحِ بسیار عالمانه و دقیقی از این کتاب در سال 1407 ه ق ارائه داد و آن را در دمشق به چاپ رساند. عمر الاسعد در مورد نسخه‌هایی که از آنان در تصحیح کتاب استفاده کرده می‌گوید که سه نسخه از متن کتاب را در اختیار داشته: نسخه ی دیر اسکوریال( 672 ه ق)، نسخه‌ی کتابخانه‌ی خدابخش هند (بدون تاریخ) و نسخه‌ی کتابخانه‌ی برلین(بدون تاریخ). عمر الاسعد از این میان، نسخه‌ی دیر اسکوریال نوشته‌ی “ابوبکر اسماعیل بن ابراهیم بن درع نخعی” را به سبب ضبط دقیق و ملاحظات تاریخی، نسخه‌ی اصل قرارداده و از دو نسخه‌ی دیگر، هنگامِ لزوم بهره برده و هرکجا اختلاف نسخه‌ای در کار بوده آن را در پاورقی آورده است.

از مزایای چاپ عمر السعد، تلاش‌های ازرنده‌ی وی در نگاشتن مقدمه، درجِ توضیحات سودمند برای عبارت مبهم، فصل بندی و شماره گذاری حکایات، یافتن مآخذ احادیث و اشعار و پیوست کردن فهرست‌های تفصیلی و اعلام، به کتاب است. انتشارات دارالنفایس بیروت با چاپ و صحافی چشم نواز کتاب نیشابوری را با تصحیح عمر الاسعد در سال1987م منتشر کرد.

لازم به ذکر است که متاسفانه  “عقلاء المجانین” نیشابوری با همه‌ی اهمیتی که در تمدن و فرهنگ اسلامی دارد، هیچ گاه در ایران -زادگاه مولف -چاپ و منتشر نشده؛ تنها، دکتر “مهدی تدین”، خلاصه‌ای از کتاب را در سال 1366 ترجمه کرد و در “مجله‌ی معارف” به چاپ رساند.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

الف) آشنایی با شرایط اجتماعی و افکار و گفتارِ عقلای مجانین

ب) کاوش در مورد نقش سیاسی- اجتماعی عقلای مجانین در جامعه

ج) پژوهش در مورد رابطه‌ی عقلای مجانین و نهضت تصوف

د) تحلیل رابطه‌ی ذهن و زبان عقلای مجانین بر اساس مدل ” برخورد جهان‌های موازی”

ه) بررسی عناصر زبانی همچون: شطح، طنز و پارادوکس در حکایات عقلای مجانین

و) بررسی و طبقه بندی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطار

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری