غذايي و عوامل ديگر رقابت مي‌کنند. هنگامي که دو گياه در مجاورت هم قرار مي‌گيرند بر روي يکديگر اثرات متقابلي بر جاي مي‌گذارند که اين اثرات مي‌تواند مثبت، منفي يا خنثي باشد. در علم علف‌هاي هرز بيشتر روابط منفي مورد بررسي قرار گرفته است. در ميان 250000 گونه گياهي تقريبي موجود در دنيا کمتر از 250 گونه به عنوان علف‌هاي هرز مهم در سطح جهان مطرح هستند و 76 گونه از آنها را مي‌توان به عنوان زيان‌ بارترين علف‌هاي هرز دنيا نام برد (کوچکي و همکاران، 1373). علف‌هاي هرز عامل يک سوم کل خسارت‌هاي وارده به محصولات زراعي دنيا مي‌باشند و با توجه به جمعيت رو به رشد دنيا، علف‌هرز مي‌تواند تهديد جدي براي توليد محصولات کشاورزي به‌شمار آيد. زيان‌هاي ناشي از علف‌هرز را مي‌توان به صورت مستقيم و غير مستقيم دسته‌بندي کرد. از خسارت‌هاي مستقيم مي‌توان به کاهش کميت و کيفيت نور، تغيير دما از طريق سايه‌اندازي، اثر بر ميزان تبخير و پتانسيل آب و همچنين آللوپاتي اشاره کرد. علف‌هاي هرز همچنين ميزبان امراض و آفات و خسارت به محيط زيست مي‌باشند و در امر کاشت، داشت و برداشت مداخله مي‌کنند و از طريق ايجاد آلرژي و مسموميت به طور مستقيم سلامتي انسان را تحت تاثير قرار مي‌دهند. علف‌هاي هرز بر فرآورده‌هاي دامي نيز تاثير منفي مي‌گذارند. به طور کلي همراهان مداخله‌گر گياهان زراعي محسوب مي‌شوند. ميزان جذب منابع قابل دسترس يا عوامل رشدي تعيين کننده دامنه رقابت علف هرز است (راشد محصل و همکاران، 1385).
علف‌هاي هرز نه تنها عملكرد و كيفيت محصول را كاهش مي‌دهند، بلكه جهت كنترل هزينه‌هاي زيادي را به كشاورزان تحميل مي‌كنند. لوبيا به دليل رشد نسبتاً كند در اوايل دوره رشد، نسبت به رقابت با علف‌هاي هرز حساسيت نشان مي‌دهند، بنابراين كنترل آنها در مراحل اوليه رشد اهميت زيادي دارد. نوع و تعداد علف‌هاي هرز در مناطق مختلف متفاوت مي‌باشد، اما مهم‌ترين آنها شامل سوروف، ارزن وحشي، تاج خروس، سلمه تره، داتوره، خاكشير، توق، تاجريزي، كنف وحشي و غيره مي‌باشد. جهت مبارزه با علف‌هاي هرز از روش‌هاي شيميايي و غيرشيميايي استفاده مي‌شود در روش شيميايي از علف‌كش‌هاي مناسب جهت كنترل علف‌هاي هرز باريك برگ مانند گالانت، نابواس، ايلوکسان و غيره و پهن برگ قبل از كاشت با سم ترفلان مي‌بايست خاك مخلوط نمود و بعد از كاشت با سم بازاگران در مرحله 2 تا4 برگي علف‌هاي هرز استفاده شود. روش‌هاي غيرشيميايي عبارتند از شخم عميق پائيزه، استفاده از ديسك و هرس در زمان تهيه زمين، استفاده از بذر سالم و بوجاري شده عاري از بذر علف‌هاي هرز، استفاده از كولتيواتور بعد از كاشت و قبل از سبز شدن لوبيا، وجين دستي، استفاده از كودهاي دامي پوسيده، جلوگيري از به گل رفتن علف‌هاي هرز، جلوگيري از ورود علف‌هاي هرز از طريق كانال‌هاي آبياري و ماشين‌آلات و ادوات كشاورزي به داخل مزرعه، رعايت تناوب زراعي مناسب و آيش (کوچکي و همکاران، 1373). توانايي رقابت كنندگي ضعيف لوبيا در مواجه با علف‌هاي هرز، گوياي اهميت مديريت علف‌هاي هرز در فرآيند توليد اين محصول است. صرفة اقتصادي توليد لوبيا نيازمند برنامه مديريت علف‌هاي هرز با كارآيي بالاست (سلطاني و همکاران، 2006).

1-11- علف‌هاي هرز در حبوبات
در حبوبات براي كنترل علف‌هاي هرز از روش‌هاي متعدد مكانيكي، دستي و شيميائي استفاده مي‌شود. از مجموع مناطقي كه در آنها لوبيا كاري صورت مي‌گيرد، در 94 درصد آنها مشكل علف‌هرز وجود دارد. در زراعت لوبيا عمده‌ترين روش مبارزه با علف‌هاي هرز روش كنترل دستي است. در 37 درصد از مناطق نيز به نحوي از علف‌كش جهت مبارزه استفاده مي‌شود، عمده‌ترين علف‌كش‌هاي مصرفي در زراعت لوبيا كلرتال دي متيل، ستوكسيديم، تري فلورالين، پاراكوآت و اتالفلورالين مي‌باشد (باقري و همکاران، 1376).
لوبيا به تنهايي قادر به رقابت موثر با علف هاي هرز نيست، لذا هدف از كنترل علف‌هاي هرز بايستي اين باشد كه تعادل بين گياه زراعي و علف هرز را به نفع گياه زراعي بهم زده و البته براي رسيدن به اين هدف روش‌هاي مختلفي نظير پيشگيري از ورود علف‌هاي هرز به مزرعه، كنترل زراعي، مكانيكي، بيولوژيكي و شيميايي وجود دارند كه مي‌توانند به صورت تلفيقي نيز به كار برده شوند. هريك از روش‌هاي مبارزه با علف‌هاي هرز ارزش و اهميت خود را دارد و مطرح كردن يك روش هرگز به معناي كم اهميت شمردن ساير روش‌ها نيست. انتخاب مناسب‌ترين روش در كنترل علف‌هاي هرز يك مزرعه بستگي به تجارب محلي، وجود نيروي انساني، امكانات و ادوات، وجود علفكش‌ها و همچنين نتايج طرح هاي تحقيقاتي در اين مورد دارد (روبسون و همکاران، 1376).

1-12- مصرف علف‌کش‌ها در حبوبات و غلات
علف‌كش‌ها از جمله نهاده‌‌هاي مهم و ضروري نظام‌هاي كشاورزي كشورهاي پيشرفته محسوب مي‌شوند و بخش قابل توجهي از عملكرد محصولات زراعي اين كشورها مرهون مصرف آنهاست (پاول و همکاران، 1997). علفکش‌ها امروزه به دليل کارايي و صرفه اقتصادي، نقش محوري در مديريت علف‌هاي هرز ايفا مي‌کنند و به طور گسترده‌اي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. در بسياري از آزمايشات انجام گرفته مصرف علف‌کش‌ها بدون خسارت به گياه زراعي مي‌تواند علف‌هاي هرز را بين 80 الي 100 درصد کنترل نمايد (دونالد، 2007). امروزه مديريت علف‌هاي هرز يكي از چالش‌هاي اساسي علوم كشاورزي به شمار مي‌رود. علف‌هاي هرز از مهم‌ترين عوامل محدود كننده رشد و نمو گياهان زراعي مي‌باشند و موجب كاهش عملكرد و كيفيت محصولات زراعي مي‌گردند. به طوري كه برآورد شده است علف‌هاي هرز سالانه در حدود 10 تا 15 درصد به محصولات كشاورزي خسارت وارد مي‌كنند. جهت كنترل علف‌هاي هرز و جبران اين خسارت از روش‌هاي مختلفي استفاده مي‌شود كه رايج‌ترين آنها استفاده از علف‌كش‌ها مي‌باشد. نتايج آزمايش‌هاي بسياري از محققان نشان داده است كه علف‌كش‌ها در كاهش تراكم و وزن خشك علف‌هاي هرز و در نتيجه افزايش عملكرد گياهان زراعي نقش بسزايي دارند. (ليبمن و همکاران، 2004). براي كنترل علف‌هاي هرز، علف‌كش‌هايي نظير آلاكلر، استاكلر، اي‌پي‌تي‌سي + ايمن كننده دي كلراميد، ريم سولفورون، فورام سولفورون، نيكوسولفورون، نيكوسولفورون + ريم سولفورون كه باريك برگ‌ها و برخي پهن برگ‌ها را كنترل مي‌كنند، هم‌چنين پهن برگ‌كش‌هايي نظير آترازين، سيانازين، لينورون، مزوتريون + اس متالاكلر + تربوتيلازين، توفوردي + ام سي پي آ، ام‌سي‌پي‌آ + بروموكسينيل استفاده مي‌شود. در اغلب موارد اين علف‌كش‌ها طيف محدودي از علف‌هاي هرز را كنترل نموده و همين عامل سبب شده تا بسياري از كشاورزان به دليل عدم شناخت كافي از طيف علف‌كشي علف‌كش‌هاي موجود، مبادرت به مصرف بيش از ميزان توصيه شده علف‌كش نمايند (زند و همکاران، 1389).
در کشور ايران تاكنون هفت علف كش تري فلورالين، اتال فلورالين، لاسو، داكتال، اراديكان، بازاگران و گالانت براي لوبيا به ثبت رسيده است (زند و همکاران، 2006). نبود راه كاري براي كنترل مؤثر علف‌هاي هرز طي تمامي فصل رشد منجر به معرفي علف‌كش ايمازتاپير براي زراعت لوبيا شده است. كاربرد پيش كاشت آميخته با خاك، پيش رويشي يا پس رويشي ايمازتاپير از گروه علف‌كش‌هاي ايميدازولينون‌ها به طور مؤثري سبب كنترل علف‌هاي هرز باريك‌برگ و پهن‌برگ در كشت سويا و ساير گياهان زراعي خانواده نيام‌داران مي‌شود (آرنولد و همکاران، 1993). در ارزيابي ديگر كاربرد ايمازتاپير همراه با متولاكلر، پنديمتالين، تري فلورالين يا اپتام به خوبي موجبات كنترل علف‌هاي هرز را فراهم آورده است (آرنولد و همکاران، 1996). علف‌كش هاي محدودي براي كنترل پس‌رويشي علف‌هاي هرز در كشت لوبيا به ثبت رسيده است. معرفي علف‌كش‌هاي پس‌رويشي ايمن براي استفاده در كشت لوبيا كه قادر به كنترل علف‌هاي هرز پهن‌‌برگ نير باشند نيازمند تحقيقات بيشتري است. فقدان علف‌كش مناسب ثبت شده براي كنترل علف‌هاي هرز پهن برگ در كشت لوبيا گوياي هزينه بالا براي كولتيواتورزني و وجين دستي علف‌هاي هرز است (سلطاني و همکاران، 2005).
علف‌كش بنتازون (بازاگران) تنها علف‌كش پس‌رويشي است كه طي ساليان متمادي براي كنترل علف‌هاي هرز زراعت لوبيا مورد استفاده قرار مي‌گيرد. بنتازون، علف‌كش پس رويشي انتخابي از گروه بنزو تياديازول است كه قادر به كنترل مؤثر علف‌هاي‌هرز پهن‌برگ نظير سلمه تره، تاج خروس وحشي، خرفه، تاتوره، گاوپنبه، علف هفت بند، خردل وحشي و توق مي‌باشد (زند و همکاران، 2006).
بر خلاف تعداد نسبتا زياد باريك برگ‌كش هاي ثبت شده در غلات، از ديدگاه مديريت علف‌كش ها، تنوع زيادي در نحوه‌ي عمل آنها وجود ندارد (طبيب و همکاران، 1386). به دليل پايين بودن تنوع پهن برگ‌كش هاي ثبت شده در كشور و تفاوت در طيف پهن‌برگ ‌كش‌ها، معرفي و بررسي پهن برگ ‌كش‌ها و باريك برگ ‌كش‌هاي جديد امري ضروري است. يكي از موثرترين مديريت‌‌ها در به تاخير انداختن مقاومت به علف‌كش ها، تناوب علف‌كش‌هاي رايج و علف‌كش‌هاي مخلوط با نحوه‌ي تاثير متفاوت است. با وجود اين كه علف‌كش هاي بازدارنده‌ي استولاكتات سينتاز به عنوان يك ابزار جديد و كارآمد براي كنترل علف‌هاي هرز به شمار مي‌آيند، اما متاسفانه مقاومت به اين علف‌كش ها سريع‌تر از بقيه‌ي گروه‌ها رخ مي‌دهد (باغستاني و همکاران، 1382).
برخلاف تمايل كشاورزان به استفاده از علف‌كش ها، امروزه تمايل به كاهش مقدار مصرف و كاهش دز مصرفي آنها مورد توجه قرار گرفته است. ظهور مقاومت به علف‌كش ها در علف‌هاي هرز و افزايش آسيب هاي زيست محيطي از دلايلي هستند كه گرايش به كاهش دز مصرفي را سبب شده‌اند (بلاک شاو و همکاران، 2006). پاسخ گونه‌هاي علف هرز به روش‌هاي کنترل متفاوت است، برخي مقاومت‌ نشان داده و برخي کنترل مي‌شوند (جمالي و همکاران، 1387). کنترل علف‌هاي هرز تنها به حذف يا محدود کردن جمعيت علف‌هاي هرز موجود در يک منطقه مربوط نمي‌شود. بلکه هدف جلوگيري از ظهور و تثبيت گونه‌هاي جديد علف‌هرز نيز مي‌باشد. البته در جهت دستيابي به اين اهداف و جلوگيري از پيدايش فلور مقاوم‌تر تدابيري انديشيده مي‌شود که تناوب شيميايي و زراعي از اهم موارد هستند (هاتيزوئيس و پنر، 1985).
انتخاب علف‌کش‌هاي مفيد باعث صرفه جويي در زمان و هزينه خواهد شد. آزمايش سموم شامل بررسي اثر نوع و غلظت علف‌کش‌ها روي فلور علف‌هاي هرز به تفکيک فلور ارقام در شرايط کنترل شده مي‌باشد و نهايتاً سطوح بروز مسموميت براي گياه زراعي، اثر ماده سمي بر خاک و عملکرد گياه بررسي شود (باغستاني و همکاران، 1382). استفاده‌ي فزآينده‌ي سموم و عدم وجود تنوع در نحوه‌ي عمل آنها كشاورزان را وادار به استفاده از علف‌كش‌هايي با نحوه‌ي عمل يكسان نموده‌اند. كاربرد هم زمان پهن برگ‌كش‌ها و باريك برگ‌كش ها همواره به منظور كاهش دفعات سم پاشي مد نظر كشاورزان بوده است (قرخلو و همکاران، 1386). افزايش طيف كنترل علف‌هاي هرز، كاهش هزينه‌هاي توليد محصول و كارگر و زمان، كاهش فشردگي خاك با كاهش تعداد عمليات، كاهش تعداد دفعات سمپاشي، كاهش ورود مواد شيميايي به محيط زيست با استفاده از اثرات هم‌افزايي آنها، كاهش باقي ماندة علف‌كش در خاك و محصول زراعي با استفاده از غلظت پايين علف‌كش ها و جلوگيري از توسعه مقاومت علف‌هاي هرز به علف‌كش ها همگي از اهداف اختلاط علف‌كش هاست (زند و همکاران، 2008).

1-13- اهداف اين پژوهش
با توجه به گسترش روزافزون علف‌هاي هرز در مزارع حبوباتي از قبيل لوبيا اهداف اين تحقيق عبارت از:
1. ارزيابي هريک از علفكش ها در کنترل علف هاي هرز به منظور يافتن بهترين علف‌کش
2. استفاده اقتصادي مطلوب از علفكش ها در مزارع لوبيا با توجه به

دیدگاهتان را بنویسید