دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

تفکر هرمسی:

صائبین حران، نیاکان خود را به هرمس می‌رساندند و او را پیامبر خود معرفی می‌کردند. بیشتر صاحب‌نظران و فقهای مسلمان صابئین را صاحب کتاب نمی‌دانند و از آنان جزیه قبول نمیکنند و حکم به کشتنشان داده‌اند.[1] شاید برای رفع این مشکل بود که معروف‌ترین مجتهد آنان ثابت بن قره (متوفی به سال 288 ﮬ.ق) کتاب تعلیمات هرمس را به سریانی نوشت و خود آن را به عربی ترجمه کرد. صابئین از آن پس آن کتاب را شالودۀ عقاید و باورهای خود قرار دادند و گفته‌هایش را منسوب به هرمس کردند. کتابها و رسالات دیگری نیز پیدا شد که به هرمس منسوب بودند و این مجموعه تحت عنوان ادبیات هرمسی شناخته می‌شود.

دانشمندان گذشته هرمس را ایرانی خوانده‌اند و زمان او را پیش از بودا و موسی و مسیح دانسته‌اند.[2]

به عقیدۀ مانویان هرمس یکی از پنج پیغمبر اولوالعزم است که قبل از مانی می‌زیسته است و شخصیت هرمس از طریق نبوت مانوی وارد نبوت اسلام گردید.

پس مایة حیرت نیست اگر شیعیان از نخستین مسلمانانی بودند که عقاید هرمس را پذیرفتند. در حقیقت، از طرفی معرفه النبو\ شیعه، طبقه‌ای از پیامبران را که هرمس به آن طبقه تعلق داشت می‌شناخت. درطبقۀ انبیا او پیامبری مُقنّن نبود تا موظف باشد برای بشر شریعتی بیاورد. رتبۀ او در تاریخ ادیان، مرتبۀ یک نبی است که فرستاده شد تا زندگانی مردمی را که در شهرها سکونت داشتند تمشیت دهد و فنون زندگانی را به مردم بیاموزد. از طرفی دیگر عرفان شیعه همانطور که برای پیامبران به مراتبی قائل بود به کیفیت معرفتی مشترک بین انبیای سلف (مانند هرمس) و امامان و اولیا به طور کلی، در طول دوران ولایت که جانشین دوران نبوت تشریعی است نیز آگاهی داشت. این معرفت مشترک همان است که به عنوان الهام توصیف شده است. یعنی امری که بالاتر از بعثت نبوت تشریعی به شمار می‌آید. فلسفۀ هرمسی در حقیقت به عنوان حکمت لدنی، یا خِرَد ملهم یعنی فلسفۀ نبوی مشخص می‌گردد.

در مقابل، اهل تسنن مذهب هرمسی صابئین را با مذهب اسلام ناسازگار دانسته‌اند، چراکه آن مذهب بشر را از وجود پیغمبر (شارع) بی‌نیاز می‌داند. آن‌گونه که هرمس به پیروان خود می‌آموخت معراج روح به آسمان، ما را از قبول نزول فرشته برای وحی کلام الهی بر پیغمبر، بی‌نیاز می‌سازد. اگر مسئله در چهارچوب معرفه النبو\ و عرفان شیعه قرار گیرد این ناسازگاری هرگز آشكار نمي‌شود.[3]

می‌توانیم تفکر هرمسی را تحت عناوین حکمت خالده، جاودان خرد، فلسفۀ اشراق، حکمت وحیانی یا حکمت ایمانی نام ببریم، ولی از آنجا که همۀ صاحب‌نظران این تفکر خود را به هرمس منسوب می‌کنند نام تفکر هرمسی را به کار می‌بریم. [4]

از آنجایی که آثار و تفکر هرمسی در شکل‌گیری مکاتب فلسفی، علمی و عرفانی شرق و غرب، اسلام و مسیحیت، دیگر ادیان و مکاتب فکری تأثیرگذار بوده است[5]، شایسته است بدانیم اصول این افکار چه بوده‌اند و چه تأثیری بر روند تفکر بشر داشته‌اند.

گفته شده است که تعالیم هرمس مبتنی بر مکاشفه‌های اوست. هرمس حکمت خود را از یک تجلی عرفانی به دست می‌آورد. [6]

به گفتۀ پل تیلیخ (Paul Tillich) الهی‌دان و فیلسوف معاصر آلمانی، بطور کلی «ادیان بر پایۀ چیزی استوارند که به انسان در هر جایی که زندگی می‌کند، بخشیده می‌شود. مکاشفه‌ای، یعنی نوع خاصی تجربه، به او دست می‌دهد که همواره متضمن نیروهایی نجات‌بخش است. مکاشفه و رستگاری هرگز از هم جداشدنی نیستند. در همۀ ادیان نیروهای مکاشفه‌بخش (Revealing) و نجات‌دهنده وجود دارند. خدا خود را نامکشوف نگذاشته است.»[7]

نکتۀ دیگری از افکار هرمسی که مخصوصاً در حکمت اشراقی نفوذ داشته و در کتب بسیاری از حکمای این مکتب دیده می‌شود اعتقاد به یک هادی آسمانی است که انسان را در وصال به حقیقت یاری می‌کند و بالاخره سالک با او متحد می‌گردد.[8]

در اغلب و شاید تمامی نگاشته‌ها در خصوص هرمس، برگرفتگی دانش هرمنوتیک یا تأویل از آسمان و از جانب فرشته‌ای الهی مورد تأکید قرار می‌گیرد. در نوشته‌ای، دیدار هرمس با عقل مطرح می‌شود که شباهت بسیاری به دیدار ابن سینا با حیّ بن یقظان در داستانی به همین نام و هم به بعضی داستان‌های رمزی سهروردی که دیدار با فرشته در آن‌ها هستۀ مرکزی داستان را تشکیل می‌دهد، دارد. در این نوشته آمده است که:

« نوس (Nous) (عقل/خرد) در حالی که هرمس در خوابی عمیق بود بر او ظاهر گشت و او را به نام خواند و گفت: آرزومندی که چه بشنوی و ببینی، بیاموزی و به اندیشه اندریابی؟ گفتم تو کیستی؟ گفت من پواماندرس (Poimandres) هستم، عقل پادشاهی… در حال جمله اشیاء در برابرم تغییر چهره داد و در آنی گسترش یافت و چشم‌اندازی بی‌پایان در نگاهم پدید آمد و همه چیز در نور دگرگون شد… و چون دوباره سر بلند کردم، در عقل خود آن نور را که مرکب از قدرت‌های بی‌شمار بود و جهانی بی‌حد و مرز شده بود… نگریستم.»[9]

این عبارات به روشنی تأکید بر آسمانی بودن و تقدس دانش هرمنوتیک یا نظریۀ تأویل دارد که اغلب فیلسوفان این حوزه، هرمس را منشأ آن می‌دانند. فرشته‌ای که هرمس در این دیدارهای باطنی می‌بیند همان فرشته‌ای است که در حادثۀ خلسۀ سهروردی از او به عقل فعال تعبیر کرده‌اند و خود سهروردی در جایی که از ارباب انواع سخن می‌گوید، ضمن اشاره به هرمس، از آن تحت عنوان ذات روحانی یا طباع تام نام می‌برد:

«و اذا وَجَدتُ هرمس یقول: اِنَّ ذاتاً روحانیّةً اَلقت الیّ المعارفَ، فقلتُ لها: مَن اَنتِ؟ فقالت: أنا طباعُکَ التامة[10]

[1] استادی 112

[2] رضی 547

[3] کربن 161

[4] امیری 21

[5] امیری 25

[6] امیری 66

[7] تیلیخ 128 و 129

[8] نصر 19

[9] حسن‌پور 33

(به نقل از Henry. Corbin , Avicenna and The Visionary Recital , Trans. By W, Trask, New York, 1960, P.22.)

[10] سهروردی 464

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

  • پیشینۀ علم تأویل چیست؟
  • نظر تفکر اسماعیلی دربارۀ تأویل به عنوان اصل بنیادین این مذهب چیست؟
  • پیشینۀ علم هرمنوتیک در تفکر غرب چیست؟
  • آیا تأویل، آنچنان که ناصرخسرو به عنوان یک اسماعیلی بلندمرتبه به آن دست می‌یازد، با هرمنوتیک، آنچنان که در غرب تعریف می‌شود، شباهت دارد؟

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :  بررسی تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی