دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

ـ عطّار و احاديث موضوع

واقعيت آن است كه حديث با قرآن تفاوت اساسي دارد. هر چند كه، محدّثان در انتخاب و گزينش احاديث، شرايط و ضوابط علمي و دقيق را رعايت كرده و در اين راه تلاش بي­وقفه­اي انجام داده‌اند، امّا باز برخي احاديث از نظر علم امروز قابل قبول نيستند و بر طبق اصول شريعت، «احاديث را همواره بايد به علم و عقل عرضه كرد و در موارد لازم هر گونه اصالتي را از مطالب غير واقع باز گرفت.»[1]

در فصل دوم اشاره شد که احاديث يکي از منابع و مراجع اصلي متون صوفيه در ادب فارسي است و مي‌‌دانيم که تفسيرها و برداشت‌‌ها از احاديث و قرآن از طرف مفسّران متفاوت بوده و به تبع آن، شاعران بزرگ ـ که خود اغلب عالمان ديني هم بودند؛ به خصوص بزرگان عرفان و تصوّف تعبيرها و تفسيرهاي دگرگونه‌اي از احاديث و قرآن داشته‌‌اند؛ که از يک طرف اغلب حديث‌‌شناس نبوده و به صحت و سقم احاديث توجه نکرده و از طرف ديگر هر کسي به اندازه‌‌ي فهم خويش برداشت‌‌هاي متفاوت از قرآن و حديث داشته و بيشتر آموزه‌‌هاي حکمي، اخلاقي و عرفاني خود را از روايات مختلف، انتقال داده‌‌اند. در اين راستا، حتي متکلّمين بزرگي هم چون غزّالي از اين آفت، در امان نبوده است. «بر اثر اين نگرش تأويلي، آنان متناسب با مذاق و مشرب خويش به نقل پاره‌‌اي از احاديث، قطع نظر از صحّت و سقم و قوّت و ضعف آنها، اهتمام افرون‌‌تري نشان داده‌‌اند و يا به فهم تازه‌‌اي از معنا و مدلول احاديث نائل آمده‌‌اند. اين که اين فهم تازه تا چه حد مي‌‌تواند با معناي واقعي حديث و مقصود شارع منطبق باشد سخن ديگري است و جاي بحث و گفتگوي دراز دامني دارد، امّا آنچه هست صوفيه فهم خود را کاشف از معناي حقيقي احاديث تلقي مي‌‌کردند و استنباط‌‌هاي ديگر را به دليل توقف در ظاهر ناتوان از کشف حقيقت مي‌‌دانستند.»[2]

در اينکه يکي از تأثيرگذارترين شخصيّت‌هاي علمي بر عطّار، غزّالي و آثارش است، ترديدي نيست و از طرف ديگر، امام محمّد غزّالي در آثار بزرگ خويش چون احياء علوم‌الدّين و کيمياي سعادت، از احاديث زيادي بدون توجه به سند يا ضعف و صحت آن‌‌ها، استفاده کرده و خود گفته است:

«بضاعتي في الحديث مزجاة؛ و احاديث ضعيف، منکر و موضوع را به کثرت نقل مي‌‌کند.»[3]

بنابراين آثار غزّالي به عنوان مرجع آثار عطّار، تأثير فراوان بر آن‌‌ها داشته و احاديث موضوع و ضعيف يکي از آن تأثيرات بوده و در آثار عطّار تکرار آن مجعولات مشاهد مي‌‌شود.

گفتيم احاديثي در متون صوفيه مقبوليت يافته و در آثارشان منعکس است که اغلب اصالت ندارند واز مجعولات هستند و عطّار هم از اين قاعده مستثني نيست. حال اگر بطلان حديثي ثابت گردد، ديگر نيازي به تأويل آن نيست، تأويل و تفسير جايگاهي آن ندارد.

عطّار به مانند عرفاي سلف خويش به شيوه‌‌هاي گوناگون ادبي چون اقتباس، تضمين، تلميح و… احاديث موضوع (جعلي) و ضعيف را در آثار خويش منعکس کرده است. در اين‌جا به نمونه‌‌هاي از اين‌گونه بازتاب‌‌ها اشاره مي‌کنيم:

 

ـ احاديث موضوع(جعلي) و ضعيف و بازتاب آن‌‌ها در آثار عطّار نيشابوري

1- كُنتُ كنزاً لا أعرفُ، فأحَببتُ أنْ أعرَفْ، فَخَلَقْتُ خَلْقَاً، فَعَرِفتَهُمْ بي فَعَرِفوني

عطّار در بسياري از آثار خود متأثر از روايت مذکور است. در مصيبت‌نامه[4] از زبان سالک فکرت، خطاب به آدمي مي‌‌گويد:

از تو شد اي، اهل گنج و مرد کار   گنج مخفي و حقيقت آشکار

به نظر بسياري از حديث‌پژوهان، حديث مذکور، مجعول و از معروف‌‌ترين احاديثِ قدسيه موضوعه است: به لفظ ديگر، کنتُ کنزاً مَخفّياً فَاَرَدتُ اَن اُعرَف بوده است،[5] ولي ابن تيميّه گفته ضعيف است سند درستي ندارد. ديگر علماي حديث نيز در اصالت آن ترديد کرده‌‌اند.[6]

عجلوني مي‌‌نويسد: «قال ابن تيمية ليس من كلام النبي صلى الله عليه وسلم ولا يعرف له سند صحيح ولا ضعيف. و تبعه الزركشي والحافظ ابن حجر في اللآلئ والسيوطي وغيرهم. و قال القاري لكن معناه صحيح مستفاد من قوله تعالى (وما خلقت الجن والإنس إلا ليعبدون)… وهو واقع كثيرا في كلام الصوفية، واعتمدوه وبنوا عليه أصولا لهم.»[7]

 

2ـ عليکم بدين العجايز

عليکم بدين العجايز خبر موضوعه است.[8]

بسي بشناس و چون من گرد عاجز   علي الحق اين بود دين عجايز

اسرارنامه، ص 120

[1] عهدين، قرآن و علم، ص11

[2] فرهنگ مأثورات عرفاني، ص12

[3] سیر تاریخی تدوین حدیث، ص 118

[4] مقاله 28، ص 348

[5] احادیث و قصص مثنوی، ص120

[6] تعلیقات اسرارنامه، ص395

[7] کشف‌الخفاء، 2/132

[8] احیاء‌العلوم، ج 3/57، احادیث قصص مثنوی ص603

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه شد تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته شود.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری