دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

بخش عظيمي از ادبيات مکتوب (چه نظم و چه نثر) ما به صورت روايي و اخبار و رويدادها با تمثيل و حکايت‌‌هاست. از طرف ديگر تعدادي از تأثيرگذارترين متون ادبي کلاسيک به ويژه متون عرفاني نثر فارسي مانند کيمياي سعادت غزّالي و در نظم آثار سنايي، عطّار و مولوي در همين قالب روايتي و تمثيل و حکايت‌‌ها به نگارش در آمده‌‌اند و مهم‌‌ترين اهداف آن‌‌ها علاوه بر ادبي بودن، پيام رساني ديني و به تعبيري تفسيري ديگر از قرآن و فرهنگ اسلامي بوده است. در فرهنگ اسلامي سند حقيقي و باورمند، قرآن و حديث است و تاريخ هر اندازه موثق هم باشد نمي‌‌تواند معيار حقيقي باورمندي و اعتقادي باشد و مي‌‌بينيم که تحوّلات جعل و اختلاف‌‌ها و افسانه‌‌ها و اسطوره‌‌ها در متون روايتي و تاريخي رخ مي‌‌دهد.

در يك نگاه كلي به انواع تفسيرها در روش آن‌ها، در اسلام از تفسير به رأي نهي شده، زيرا بيشتر خطاهاي انديشه‌‌ي مفسران در اين روش بوده است. امّا بيشترين روايت‌‌هاي مجعول در تفسيرهاي روايتي است. با اين بيان، تفسيرها و برداشت‌‌هاي عرفاني نيز، تفسير به رأي محسوب مي‌‌شود و در واقع تفاسير روايي هستند كه رنگ و لعاب ادبي و ذوقي و زيبايي گرفته‌‌اند. بنابراين در تعبيرات عارفان اسلامي كه اغلب از مفاهيم قرآن و حديث سرشار بوده‌‌اند مانند سنايي، ميبدي، عطّار و مولوي، هميشه احتمال لغزش بوده است. هرچند كه ممكن است شاعران عارف چون مولوي و عطّار، داستان و روايت مجعول و اسرائيليات را براي كاربردهاي عرفاني و غير از ظاهر آن‌ها، به كار برده باشند و گاهي ممكن است هر يك از آن‌ها، فهم خود را از متن عربي به خوانندگانش انتقال دهد؛ در اين پژوهش مصداق‌‌هاي موارد مذكور ديده مي‌‌شود.

سيوطي در خصوص تفسير صوفيان معتقد است: «سخنان صوفيان درباره‌‌ي قرآن، تفسير نيست»[1] و براي اثبات اين عبارت خويش، به اقوال ابن‌الصلاح، نسفي، تفتازاني و سراج‌الدّين بلقيني، استناد مي‌‌کند که تفسيرهاي تأويلي صوفيان صحيح نيست و با شريعت محمّدي مطابقت ندارد.

شفيعي‌کدکني آراء متعدد در اين خصوص ارايه کرده است: او نه تنها افسانه‌سازي ـ به اصطلاح دروغ‌پردازي ـ را در روايات اسلامي وارد مي‌‌داند بلکه با اشاره به افسانه‌سازي‌‌ها در حاشيه‌‌ي بحث درباره زندگي و رفتار ابوسعيد ابوالخير، اين گونه خيال‌پردازي‌‌ها را نه تنها در مسايل اعتقادي بلکه در کل ادبيات اسلامي و فارسي تسرّي مي‌‌دهد که در طول قرن‌‌هاست جريان دارد و پرسشي طرح مي‌‌کند و مي‌گويد که: «کدام يک از بزرگان مشرق اسلامي را مي‌‌توان يافت که پيرامونش را مجموعه‌‌اي از افسانه نگرفته باشد. قرن‌‌ها و قرنهاست که قوت غالب مسلمانان، افسانه و تخيّل است و معمار زندگي ايشان عقلانيتي بر مبناي حجّيت ظن.»[2]

در قرن چهارم کتابي نوشته شده است به نام «کتاب البدء و التاريخ » تاليف مطهّر بن طاهر مقدّسي و به نام «آفرينش و تاريخ» به فارسي نرم و روان ترجمه شده است.

نکته‌ي قابل توجّه ـ مدّ نظر در اينجا ـ آن است که وسيع‌‌ترين و کهن‌‌ترين اطلاعات را در باب لوح و قلم،… عرش، کرسي، لوح محفوظ و… را مي‌‌توان در آن کتاب يافت که در اثر تأمّلات و تأويلات صوفيان به صورت احاديث، در ادبيات فارسي مستند شده‌‌اند.

ابن‌الجوزي در مقابل اين اعمال و انحرافي که در نتيجه آن به وجود آمده معتقد است: « تصوّف طريقه‌‌اي است که آغاز آن زهد مطلق بود تا آن که به منتسبان تصوّف در اواخر رخصت سماع و رقص نيز داده شد، اين است که آخرت طلبان از جهت پارسانمايي صوفيان و دنياطلبان به خاطر آسايش و تفريحي که در تصوّف هست بدان متمايل شدند.»[3]

حسن بصري درباره‌‌ي قصّاص و نقالاني که به نقل و روايت داستان‌‌هاي مذهبي و اخبار و حديث گفتن مشغول بوده‌‌اند، گفته است: «نعمت البدعه، کم من اخ يستفاد و دعوه مستجابه، نيک بدعتي است، اجتماعي است که در آن دعاها مستجاب مي‌‌شود و برادران ديني يافت مي‌‌شوند که از ايشان بتوان استفاده کرد.»[4]

شفيعي‌کدکني تحليلي عالمانه در مورد ايمان فرعوني و ستايش ابليس در متون صوفيه‌‌ي فارسي دارد که در آثار محي‌الدّين ابن عربي، جلال‌الدّين دواني، عين‌القضات، سنايي، جامي و… آمده است.[5]

 

ـ کيفيت راه‌‌يابي اسرائيليات در ادبيات فارسي

ورود اسرائيليات به ادبيات فارسي از چند رهگذر صورت گرفته است، نخست قرآن و فرهنگ اسلامي و بعد از آن تلمود و ترجمه‌‌هاي تورات عوامل اصلي را تشكيل مي‌‌دهند و در اينجا به خود جرأت مي‌‌دهم و از عامل ديگري كه تا كنون كمتر بدان اشاره شده است نيز نام مي‌‌برم، آن عامل نفوسي قابل توجه از يهودياني است كه در ادوار مختلف در ايران مي‌‌زيسته‌‌اند و هنوز نيز مي‌‌زيند. اين كسان اگر به طور مستقيم در ادبيات فارسي تأثير نكرده باشند لااقل وسيله‌‌اي در گسترش اعتناء با اسرائيليات و منابع راهنمايي و تشويق بوده‌‌اند.»[6]

 

ـ سرچشمه‌هاي روايات مجعول و اسرائيليات در ادبيات فارسي

روايات مجعول و اسرائيليات در ادبيات فارسي به مانند روايات ديگر آبشخورهايي دارند که توانسته‌اند از آن راه‌ها به آساني به فرهنگ اسلامي و ادبيات فارسي نفوذ کنند که فهرست‌وار به آن‌ها اشاره مي‌شود.

1ـ تفاسير قرآن عربي و فارسي

براي نمونه يکي از مراجع اصلي اسرائيليات درادب فارسي ترجمه‌‌ي تفسير طبري است و علّت اصلي آن تقدّم فضل و فضل تقدّم مؤلّف و تفسير و تاريخش در اين زمينه است. طبري در آغاز كتاب تاريخ طبري پس از تحميديه گفته است: «خواننده‌‌ي اين كتاب بداند كه استناد ما بدانچه در اين كتاب مي‌‌آوريم بر روايات و اسنادي است كه از ديگران، يكي پس از ديگري، به ما رسيده و من نيز خود از آن روايت مي‌‌كنم و يا سند روايت را به ايشان مي‌‌رسانم نه آن كه در آوردن مطالب تاريخ استنباط فكري و استخراج عقلي شده باشد…»[7] و طبري خود متوجه مطالب غريب و دور از ذهن كتاب شده است و در مقام اعتذار مي‌‌گويد: «اگر ناظران و شنوندگان اخبار اين كتاب به برخي از داستان‌‌ها و قصّه‌‌ها برخورند كه عقل وجود آن‌‌ها را انكار كند و سامعه از شنيدن آن تنفّر حاصل نمايد، نبايد به من خرده‌‌گيري و عيب‌‌جويي كنند چه آن كه اين گونه اخبار را ديگران و پيشينيان براي ما نقل كرده‌‌اند و ما نيز چنان كه شنيده‌‌ايم در كتاب خود آورده‌‌ايم.»[8]

امّا در مورد تفسير طبري شهابي مي‌‌نويسد: «طبري در كتاب تفسير به اقوال و آراء و اخبار كساني كه در نزد او امين و ثقه بوده‌‌اند از قبيل: محمّد بن سائب كلبي، مقاتل بن سليمان و محمّد بن عمر واقدي اعتماد نكرده و فقط به اخبار و احاديث صحاح و مورد وثوق اكتفا كرده ولي از تواريخ و سير اخبار عرب از قول مورخان مذكور و نظاير آنان استفاده كرده است… و از كتب تفسير قبل از خود چون ابن عباس، حسن بصري، ابن جريح و… استفاده كرده و استناد مي‌‌جويد.»[9]

2ـ ترجمه‌‌هاي تورات و تلمود

[1] الاتقان، ج 2، ص 580

[2] چشیدن طعم وقت، ص3

[3] تلبیس ابلیس، ص134

[4] همان، ص13

[5] تصوّف اسلامی و رابطه‌ي انسان با خدا، تلخیص صفحات 169-164 و 97

[6] منابع اسرائيليات در ادب فارسي، ص 561

[7] احوال و آثار محمدبن جرير طبري، ص 44

[8] همان، ص45

[9] همان، ص73

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه شد تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته شود.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری